Balans

Dit artikel hoort bij: VN-Veiligheidsraad 2018 5

Een jaar VN-Veiligheidsraadlid, wat hebben we bereikt?

Nederland in de Veiligheidsraad

Gerechtigheid

Accountability, ofwel gerechtigheid, is voor het Koninkrijk als thuisland van het Internationaal Gerechtshof en het Internationaal Strafhof een vanzelfsprekende prioriteit tijdens het Veiligheidsraadlidmaatschap.

We stelden, voor het oog van de wereld, Rusland aansprakelijk voor zijn aandeel in het neerhalen van MH17 en riepen op mee te werken met het onderzoek naar de toedracht. Op meerdere dossiers, waaronder Syrië, Jemen en Myanmar, riepen we onverstoord op straffeloosheid tegen te gaan. En voor Syrië en Myanmar specifiek tot doorverwijzing naar het Internationaal Strafhof.

Vervolging van en gerechtigheid voor ISIS-strijders was een speerpunt. Hiervoor breidden we het mandaat van de VN-missie in Irak uit en ondersteunden het speciale onderzoeksteam voor misdaden door ISIS.

Een hoogtepunt dit jaar was de instemming met het Nederlandse voorstel om VN-sancties in te stellen tegen mensenhandelaren in Libië. De eerste keer dat sancties tegen leiders van gewelddadige mensenhandel- en mensensmokkelnetwerken werden opgelegd.

We voegden seksueel geweld toe als criterium voor sancties in Zuid-Soedan, Somalië en Libië, en initieerden onderzoek naar plegers van seksueel geweld in de Centraal-Afrikaanse Republiek en de Democratische Republiek Congo.

Centraal in ons werk stond altijd de oproep tot de bescherming van kwetsbare groepen en religieuze minderheden, een thema waarvoor we ons ook na ons lidmaatschap hard blijven maken.

Conflictpreventie

Consequente aandacht vroegen we gedurende ons lidmaatschap van de Veiligheidsraad voor preventie en de aanpak van grondoorzaken van conflict.

Doordat we het verband tussen veiligheid en klimaat- en waterproblematiek en het belang van early warning hebben aangekaart, zijn er nu meer raadsteksten, resoluties en mandaten die dit verband leggen, bijvoorbeeld voor West-Afrika, Sahel, Somalië, Soedan, Mali en Irak.

Tijdens ons voorzitterschap in maart agendeerde het Koninkrijk de situatie rond het Tsjaadmeer, en faciliteerden we de presentatie van Waterlicht bij het VN-gebouw, een kunstwerk van Daan Roosengaarde over de gevolgen van de zeespiegelstijging. De Small Island Developing States zijn altijd actief betrokken geweest bij het debat over dit onderwerp.

Voedselonzekerheid als veiligheidsrisico kreeg ook een plek op de agenda van de Veiligheidsraad, met als concreet hoogtepunt de aanneming van de resolutie over honger als oorlogswapen in mei.

Nederlandse expertise uit kennisinstituten en bedrijfsleven zijn beschikbaar gesteld om bedreiging van stabiliteit door waterschaarste en klimaatverandering te voorspellen, zodat tijdig tot actie kan worden overgegaan en groter leed voorkomen.

Ook na ons Veiligheidsraadlidmaatschap blijft conflict preventie een van de belangrijkste prioriteiten on ons buitenland beleid.

Modernisering VN-vredesoperaties

Het Koninkrijk was tijdens het Veiligheidsraadlidmaatschap aanjager van verbetering van VN-vredesmissies. Eind 2017 zei secretaris-generaal Guterres, voor wie Peacekeeping hét thema is dit jaar, het al toen hij Den Haag bezocht om ons lidmaatschap in te luiden: ‘Dit is dé taak die ik voor jullie zie.’

Van het open debat dat premier Rutte in maart voorzat, en het presidential statement van mei, naar het high-level event on peacekeeping tijdens de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties in september en de aanneming van de resolutie over police justice & corrections vorige week, waarbij minister Blok aanwezig was: we hebben ons het hele jaar sterk gemaakt voor betere en effectievere mandaten voor VN-missies.

Zelfs tijdens de laatste dagen van ons lidmaatschap neemt het Koninkrijk nog de leiding in de onderhandelingen voor een resolutie over Action for Peacekeeping. Het ging ons niet alleen om Performance, maar ook om Politics, People en Partnership.

Moderniseren van VN-vredesoperaties blijft voor Nederland ook de komende jaren een prioriteit. In januari 2019 organiseren we daarom ook een grote internationale conferentie over vredesoperaties in Den Haag.