Foto Valerie Kuypers

“Dirigeren is met je handen, je gezicht, je hele lichaam overbrengen wat je wilt laten horen.” Aan het woord is Johan Pronk, die eind 2015 zijn 40-jarige jubileum als dirigent vierde. In gesprek met een bevlogen man, die passie legt in alles wat hij doet, of het nu gaat om zijn 47 dienstjaren bij BZK of de muziek die hij maakt.

Hij is geveld door een flinke griep, maar Johan lacht tijdens het gesprek vaak en hard. Hij lijkt overal wel energie uit te kunnen halen. Sinds 1 januari van dit jaar is hij met pensioen. Daarvoor was hij senior controller en beleidsadviseur bij DG Wonen en Bouwen, werk waar hij naar eigen zeggen zijn ziel en zaligheid in heeft kunnen leggen.

Ontsnapping

Ook als dirigent van het BZK-koor KlankRijk is hij er altijd voor de volle honderd procent voor gegaan. De vraag hoe hij dit met zijn drukke baan heeft gecombineerd beantwoordt hij met een harde lach: “Gewoon doorgaan met ademhalen. En ik heb wel altijd een ontsnapping gehad: met vrouw en hond naar ons huisje op de Veluwe aan de rand van het bos. Een schitterend gebied waar je af en toe struikelt over de reeën. In de zomer zit ik daar, onder een parasol met een glas wijn in de hand, de kerstconcerten te plannen.”

Johan Pronk
Johan Pronk. Foto: Valerie Kuypers

Gedrild

Hij dirigeert al sinds 1975, maar begon op zijn zesde als trompettist. Hij speelde in meerdere orkesten en was half-beroepstrompettist bij de politiekapel. “Daar heerste een streng regime. Bijna militaristisch. Ik was 18 jaar en ben er echt gedrild. Maar ik heb er nooit spijt van gehad, het heeft gewoon bij m’n opvoeding gehoord. Ik heb er veel geleerd.”

"Het is fantastisch wat een dirigent met zijn handen kan doen om muzikaal het uiterste uit mensen te halen."

Internationaal

“In die tijd ben ik ook in een koor gaan zingen, onder leiding van een beroepsdirigent. Toen realiseerde ik me hoe fantastisch het is wat een dirigent met z’n handen kan om muzikaal het uiterste uit mensen te halen. Muziek is emotie! Dat heeft me geïnspireerd om zelf dirigent te worden. In 1975 heb ik met mijn vrouw een jongerenkoor opgericht. Daar hebben we grote successen mee gehad, ook internationaal. Een daverend applaus in de kathedraal van het Duitse Schwäbisch Hall, echt schitterend. Dat maakt zo’n indruk.”

André Rieu

Naast klassieke muziek houdt Johan bijvoorbeeld ook van Pink Floyd en The Beatles. Maar zijn grote voorbeeld is iemand op zijn eigen terrein: dirigent Herbert von Karajan. “Die man haalde alles uit orkest en koor wat erin zat. Maar wat ik ook leuk vind zijn de grote concerten op het Vrijthof van André Rieu. Je ziet de mensen genieten, publiek èn orkest. Zijn orkest doet altijd wel wat ondeugende dingen, met humor. ”

Niet bang

Hij werd ooit gevraagd voor het oprichten van Kantorij, het koor van toenmalig VROM. Dat werd later het BZK-koor, maar nu hij met pensioen is, stopt hij ermee. Maar, “er zijn wel twee gegadigden die komen proefdirigeren, want ik wil wel dat het doorgaat! Verder wil ik vooral even laten bezinken wat met pensioen zijn nu eigenlijk voor mij betekent. Eerst even bijkomen. Maar ik blijf dirigeren. Ik heb zelf een koor in Zoetermeer en ben invaldirigent bij verschillende koren. Aan mijn koorleden wil ik duidelijk maken dat ze niet bang moeten zijn om voor schut te staan. Mijn insteek is altijd om zodanig te repeteren dat alle koorleden zich zeker voelen en hun zangpartij beheersen zodat zij nooit het gevoel kunnen hebben een risico te lopen bij uitvoeringen. Je gaat ervoor of je gaat er niet voor! Dirigeren is een techniek die je je eigen maakt door met je handen, je gezicht en je lichaam over te brengen wat je wilt laten horen. Emotie vertalen. En dat is dus 40 jaar lang perfect gegaan.”

Pronk voor het koor
Foto: Valerie Kuypers