Tekst Diana Fulham
Foto Kick Smeets

Europa staat voor grote uitdagingen. Hoe behoudt het z’n welvaartsniveau? Hoe versterkt Europa z’n concurrentiekracht? Hoe kom je tot een duurzame en innovatieve Europese samenleving? Een deel van het antwoord is de Europese Agenda Stad, één van de vier topprioriteiten die het ministerie van Binnenlandse Zaken als EU-voorzitter heeft geagendeerd.

Nederland is van 1 januari tot en met 30 juni 2016 voorzitter van de Raad van de Europese Unie. Nederland zet in op een Unie die zich beperkt tot hoofdzaken, innovatie en banen, en die haar burgers centraal stelt. Op de website EU 2016 staat alle informatie over het Nederlands EU-voorzitterschap.

Op het visitekaartje van Nicolaas Beets staat in keurige zwarte letters de functietitel ‘Urban Envoy’ gedrukt. De uitdaging is om de 28 lidstaten samen te brengen en de handen op elkaar te krijgen, voor de Europese Agenda Stad in een ‘Pact van Amsterdam’. Hoe gaat Beets dit voor elkaar boksen? Liggen er obstakels op de weg? En wat staat er in het Pact van Amsterdam? Blik op BZK gaat het gesprek aan met deze bijzondere man: Nicolaas Beets, Dutch Urban Envoy.

Hoe is deze functie op je pad gekomen?

“Na vier keer ambassadeur te zijn geweest, in Koeweit, Finland, Saudi-Arabië en Letland, wilde ik graag weer terug naar Nederland. Het ministerie van BZK bood mij die kans. BZK zocht iemand die de Europese Unie kent en die het gemakkelijk vindt om in Europees verband te acteren. Dus maakte ik de overstap van Buitenlandse Zaken, waar ik al sinds diep in de vorige eeuw (1979) voor werk.”

Wat doet een Urban Envoy?

“Ik ben vooral bezig met het uitdragen van de boodschap van de Europese Agenda Stad. Dit doe ik zowel in Europa als in Nederland. Zo spreek ik midden februari voor een vergadering met burgemeesters uit Parijs, Manchester, Turijn en Barcelona, de zogenaamde European Metropolitan Areas. En onlangs sprak ik nog bij de jaarbijeenkomst van Europa Decentraal voor een groep van 150 man.

Verder ben ik bezig met het plannen en voorbereiden van de komende maanden. Zo staan er vier belangrijke Europese vergaderingen op de rol.”

Wat is de belangrijkste opdracht?

“Het vormgeven van de Europese Agenda Stad en dit gieten in een verdrag: Pact van Amsterdam. Mijn rol is, samen met het team, te komen tot een tekst waar alle 28 lidstaten en betrokken organisaties zowel op Europees als op nationaal niveau, mee kunnen instemmen. Dan hebben we het over organisaties zoals het Europees Parlement, het Comité van de Regio's, Eurocities, Vereniging Nederlandse Gemeenten, G4, G32 en het Interprovinciaal Overleg. Voor de kerst hebben zij al de eerste draft van het Pact van Amsterdam ontvangen. Daar kunnen zij nu input op gaan geven.”

Nicolaas Beets
Nicolaas Beets bij het Scheepvaartmuseum in Amsterdam, foto: Kick Smeets

Wat is het Pact van Amsterdam?

“Steden moeten meer invloed krijgen op het Europese beleid. Dat is de kern waar het om draait. Die invloed bestaat uit drie dingen. Ten eerste het verbeteren van de kwaliteit van de regelgeving. Een goed voorbeeld is als een stad een industrieterrein wil aanleggen en daarvoor een milieuvergunning aanvraagt. Hiervoor kun je subsidie aanvragen, mits je binnen een half jaar die vergunning kan overleggen. In de praktijk blijkt die termijn niet haalbaar. Je bent te laat en krijgt geen subsidie.

Het tweede punt is dat veel Europese fondsen zowel moeilijk toegankelijk als bureaucratisch zijn. Zoals de aanbestedingsregels, die zouden echt praktisch kunnen worden.

Het derde en laatste punt gaat over een betere uitwisseling van kennis op het gebied van stedelijke ontwikkeling, aantrekken van fondsen, innovatie en milieu. Neem de kwestie over afvalwater. Steden reinigen hun afvalwater door daar schadelijke stoffen uit te halen. Deze stoffen kunnen hergebruikt worden in de industrie. Maar dat mag niet van Europa omdat ze het label ‘afvalstof’ dragen. Dus we streven ook naar harmonisatie van de regels.”

Liggen er obstakels op de weg?

“Nederland is een warm voorstander van de Europese Agenda Stad. Maar dat zijn gelukkig heel veel meer EU-landen. Een andere uitdaging is om in het ‘Pact van Amsterdam’ een goede verbinding te maken tussen de stedelijke gebieden en het omringende platteland. Steden staan natuurlijk niet op zichzelf. Een ander punt waar je mee te maken zou kunnen krijgen is het politieke klimaat in een land. Dus helaas, garanties voor succes kan niemand geven. Iedere lidstaat die vindt dat het te snel gaat, kan het proces vertragen of beïnvloeden.”

Wanneer is de opdracht geslaagd?

“De allerbelangrijkste Europese vergadering vindt plaats op 30 mei: de bezegeling van de Europese Agenda Stad in de vorm van het ‘Pact van Amsterdam’ door de ministers die verantwoordelijk zijn voor stedelijke ontwikkeling. Als we dat binnenhalen, hebben we een dikke zeven. En als we op 21 juni tijdens een officiële raadsvergadering het Pact van Amsterdam kunnen vastleggen in regelgeving, dan hebben we een tien.”

Handvest Grondrechten

De eerste bijeenkomst die BZK organiseert in het kader van het voorzitterschap is een seminar over het Handvest van de Grondrechten van de Europese Unie. De bijeenkomst vindt plaats op vrijdag 19 februari in het Europagebouw in Amsterdam. Vertegenwoordigers van de lidstaten praten over de toepassing van het Handvest in het nationale beleids- en wetgevingsproces. Met het seminar biedt Nederland een platform voor uitwisseling tussen de lidstaten en EU-instellingen van ervaringen, instrumenten en uitdagingen bij het gebruik van het Handvest. De sprekers op het seminar zijn onder andere minister Plasterk, Vera Jourova (Eurocommissaris voor Justitie, consumentenrechten en gendergelijkheid) en professor Michael O'Flaherty (directeur van het Bureau voor de grondrechten van de EU). De uitkomsten van het seminar krijgen een plek in de conclusies van de Raad van ministers van Justitie en Binnenlandse Zaken (JBZ-Raad) over de toepassing van het Handvest begin juni.

Meer informatie over het seminar is te verkrijgen bij de organisatie: Hans.Klok@minbzk.nl werkzaam bij de directie Constitutionele Zaken en Wetgeving bij BZK.