Ruud Zanders kan er kort over zijn: het gaat goed met Kipster. De medeoprichter van ‘s werelds meest dier- en milieuvriendelijke kippenboerderij is tevreden. “Binnenkort openen we een tweede vestiging. En het moet raar lopen, willen we in de komende jaren geen buitenlandse vestiging opstarten.”

De grootste zorg in het rijke westen is eigenlijk heel simpel: we eten de hele wereld leeg of onze toekomst op, zo stelt Zanders. “Wij Westerlingen moeten daarom eens goed kijken naar ons consumptiepatroon. Samen met de andere werelddelen kunnen we kijken hoe we voor iedereen in de wereld voedsel kunnen maken zonder mensen uit te sluiten, de natuur uit te putten en dieren te kwellen. Het zou mooi zijn als we daarvoor helemaal geen dieren meer nodig hebben in ons voedselsysteem. Maar zo ver zijn we nu nog niet.”

Kippen houden van bomen

Tot die tijd wil Kipster in ieder geval zorgen voor blije kippen. “Leghennen zijn dieren en geen eiermachines die zoveel mogelijk moeten produceren.’ Daarom staan bij Kipster de instincten en behoeften van het dier centraal. Het ontwerp van de boerderij (die in Oirlo staat) is hierop toegespitst. "We hebben dierenwelzijn gecombineerd met milieuvriendelijkheid én financiële haalbaarheid.”

Je zou wellicht anders denken, maar de eieren van Kipster hebben geen ‘vrije uitloop’ keurmerk. “De wet bepaalt dat we 10 hectare grond nodig hebben om ons ei vrije uitloop te mogen noemen. Maar zo werkt het helemaal niet. Hoe richt je de omgeving voor de kippen in, daar gaat het om. Kippen zijn eigenlijk bosvogels, die liever niet op open vlakte lopen en willen kunnen schuilen voor de regen. Onze boerderij omvat daarom een binnentuin, met frisse lucht, daglicht, boompjes en struiken. Ook hebben ze een heel fijne buitentuin rond de boerderij. Zowel de binnen- als de buitentuin is voorzien van zand om te stofbaden, stro om te pikken en bomen om onder te scharrelen.”

De Kipsterboerderijl voor 24.000 hennen in Oirlo bestaat uit een lichtdoorlatende binnentuin met aan weerszijden daarvan nachtverblijven met volière-inrichting. Aan beide buitenkanten is een buitentuin afgeschermd met windbreekgaas.

Dubbele winst

Het voer voor de 24.000 kippen concurreert niet met voedselproductie voor de mens. “Dat komt omdat wij onze dieren voeren met restjes”, verklaart Zanders. “Ze krijgen resten van grote bakkerijen en bijproducten van het land, zoals haverdoppen. Wij zorgen zo juist dat eten dat voor mensen is geteeld, optimaal wordt benut. Want de kippen eten de delen die wij niet willen of kunnen eten.” In de toekomst zien Zanders en consorten ook mogelijkheden voor koeien- en varkensboerderijen.

“Koeien hoef je overigens niet direct te voeren met reststromen. Koeien kunnen leven van gras. Wij vinden het belangrijk dat je marginale gronden (gronden waar niets anders groeit dan gras) benut voor herkauwers. Zij kunnen dan dit voor ons onnuttig gras omzetten in eten. Granen teel je op vruchtbare gronden of vruchtbaar te maken gronden. Deze granen zijn in principe altijd bedoeld voor het voeden van mensen. Varkens en kippen kunnen de reststromen van het land en reststromen van humane consumptie wegwerken. En daarmee krijg je van deze nutteloze stromen dan toch nog voedsel terug. En de grap is dat het voer wat gebaseerd is op reststromen, een CO2-footprint heeft van maar 50% ten opzichte van gangbaar legkippenvoer.”

Hiermee houdt het overigens niet op, qua uitstootreductie. “We reduceren de fijnstofemissie met meer dan 90%. Ons ei is klimaatneutraal: de 1.097 zonnepanelen op het dak leveren meer energie dan we gebruiken en fossiele brandstof komt er bij ons niet in of uit.” Het eierdoosje is - uiteraard – ook duurzaam want gemaakt van aardappelzetmeel, cellulosevezels en water.

De kippen kunnen naar hartelust scharrelen en spelen

Ook buiten Nederland

In de boerderij worden natuurlijk ook haantjes geboren. “Die brengen we groot. We proberen ze een goed leven te geven. Met zo’n 16 weken gaan ze naar een slachterij. Van het vlees maken we haanburgers. Net als de eieren, zijn deze momenteel alleen te koop bij Lidl.”

De Kipstermannen zijn nu bezig met een tweede vestiging. “Deze komt in de Randstad. Het is nog te vroeg om te zeggen waar precies, alles is lopende. We zijn daar nu volop mee bezig. Ook in buitenland lopen diverse gesprekken. Het kan bijna niet anders of in 2019 gaan we ook buiten onze eigen landsgrenzen aan de slag.”

Kipster heeft al meerdere duurzaamheidawards gewonnen en deed vorig jaar mee aan Duurzame Dinsdag. “De awards zijn een erkenning voor wat je doet, een signaal dat je op de goede weg zit. Verder draagt het natuurlijk bij aan de bekendheid van ons werk, de visie en het Kipsterei.”
 

Hoe weten we dat?

Wat Zanders betreft mag de overheid wel iets duidelijker regels stellen als het om duurzaamheid gaat. “Zeg niet steeds ‘de consument bepaalt’. Want hoe moet ik als consument nu weten wat wel of niet precies duurzaam is? Op het gebied van dierlijke producten weet ik het toevallig wel, maar op het gebied van bijvoorbeeld kleding, printen, energie en spullen al weer een heel stuk minder. Dus moet de overheid duidelijke kaders stellen wat wel of niet kan. Een voorbeeld kan zijn: ‘het is bij wet verboden om grondstoffen die ook direct voor humane consumptie geschikt zijn, te voeren aan speciaal voor consumptie gefokte dieren’. Ik weet wel dat het vooralsnog een utopie is. Maar laten we de overheid maar eens uitdagen”, lacht hij.

Zelf eet Zanders heel weinig dierlijke producten, en steeds wat minder. “Bijna geen vlees, af en toe wat zuivel (een plakje kaas) en dus eigenlijk ook maar weinig eieren. Haha, had je niet verwacht van een kippenboer? Maar als ik dan een eitje eet, het liefst gebakken aan beide kanten en dus de dooier mee gebakken.”

Kipster is een initiatief van Styn Claessens (boer en ondernemer), Ruud Zanders (voormalig lector gezonde pluimveehouderij en duurzaam ondernemer), Maurits Groen (milieu-expert en duurzaam ondernemer) en Olivier Wegloop (communicatiestrateeg en duurzaam ondernemer). Aan de ontwikkeling van Kipster hebben we ruim vier jaar gewerkt. De Nederlandse Dierenbescherming, Milieudefensie, Urgenda, Wageningen University en tal van andere specialisten hebben we bij het ontwerpproces betrokken. LidlNederland is als afnemer en voortrekker enorm betrokken bij Kipster.