‘Zoveel initiatieven op één locatie, dat biedt inspiratie én een mogelijkheid heel veel te leren. Interessant is bovendien dat de initiatieven later opschaalbaar zijn’. Dit schreef de jury in 2017, toen De Ceuvel de Duurzame Dinsdag-prijs won. Mede-initiatiefnemer Esmée Jiskoot kan niet anders dan het er hartgrondig mee eens zijn. “Hier worden veel mooie lessen geleerd.”

De Ceuvel is een duurzame broedplaats, werk- en experimenteerplek voor integratie van innovatieve, duurzame technologie in het dagelijks leven. Het terrein van de oude scheepswerf is volledig ontwikkeld met ge-upcyclede materialen en bestaat uit 14 oude woonboten op het land, uitgerust met zonnepanelen, composttoiletten, warmtewisselaars en plantenfilters.

Hoop voor later

Jiskoot: “We zijn eigenlijk een langlopend experiment waarin we duurzaamheid creatief, toegankelijk en leuk willen maken voor iedereen. De Ceuvel is gesitueerd in het oude industriegebied Buiksloterham en is een van de pioniers in de transformatie van deze vervuilde industriële zone naar een duurzame woonwijk. Het is een bruisende gemeenschap van ondernemers en kunstenaars met een groen hart, die zelf meebouwden aan hun werkplekken in Amsterdams eerste circulaire kantoorpark. Het terrein bevat onder meer creatieve werkplekken, een cultureel en educatief centrum rondom duurzaamheid en een café-restaurant.”
 

De oude woonboten zijn op het zwaar vervuilde terrein geplaatst en daar verbouwd tot duurzame werkplekken. Een lange steiger verbindt alle boten. De oprichters hebben het terrein gedurende 10 jaar in bruikleen van de gemeente. Hoewel ze hopen dat dit anders loopt. “Over 5,5 jaar is de leenperiode voorbij. Maar we willen graag blijven en dus ook blijvend investeren in deze plek, in nieuwe duurzame technologieën. We zijn nu de bestemmingsplannen aan het bestuderen. Het idee is dat er een park komt. Wellicht sluit het een het ander niet uit en kunnen we in of bij dat park een permanente plek creëren.”

Inspirerende speelplaats

De transitie naar een circulaire economie en samenleving is niet alleen een technische transitie, zo vinden ze bij De Ceuvel. “Cultuur en educatie vormen ook een belangrijk onderdeel. Mensen moeten leren omgaan met nieuwe technieken en denkbeelden. Wij hebben daarom een veelzijdig cultureel programma, dat inzet op meer bewustwording rondom duurzaamheid, innovatie en de rol van kunst en cultuur hierin. Bovendien bieden we ook rondleidingen en educatieve programma's voor scholen, universiteiten en professionals aan.” Het werkt, want uit de heel de wereld is er belangstelling. “Mensen komen van heinde en verre om inspiratie op te doen.” 
 

De Cleantech Playground is de milieutechnische omgeving van De Ceuvel. Het concept is ontwikkeld om alternatieve manieren te laten zien voor het omgaan met afval(stromen) binnen een kleinschalig gebied. De Cleantech Playground richt zich op het sluiten van kringlopen. “Het is echt een speelplaats voor duurzame technologieën. Sommige dingen werken fantastisch, met andere dingen moeten we langer experimenteren voordat we de juist werkende vorm hebben gevonden. En soms werkt iets ook helemaal niet natuurlijk maar dat weten we dan ook weer.”

Betalen met Ceuveltjes

Duurzaam bezig, dat zijn ze zeker bij De Ceuvel. Zo zijn alle kantoorboten voorzien van een droog composttoilet.  Aan het hergebruik van menselijk afval (niet voor voedselproductie overigens) kleven wel risico’s, daarom testen ze de meststoffen eerst grondig op bijvoorbeeld metalen, ziekteverwekkers en medicijnresten. Elke boot heeft een lucht/lucht warmtepomp. Van de warme lucht die de boot verlaat ,wordt 60% van de warmte weer gebruikt voor binnen. Biofiltratiesystemen zuiveren het afvalwater van de keukenspoelbakken van de kantoorboten. Bodemplanten zuiveren de vervuilde grond. Meer dan 150 fotovoltaïsche (PV) panelen wekken zonne-energie op. En dit is nog maar een greep uit alle duurzame initiatieven.

In september vorig jaar is de Jouliette gelanceerd bij De Ceuvel. Alle zonnepanelen en stroommeters zijn uitgerust met ‘smart meters’. Via blockchain technologie worden punten uitgedeeld onder de Ceuvel-gemeenschap, die onderling weer uitwisselbaar zijn. “Sommige panelen genereren meer dan een boot nodig heeft. Dat surplus gaat dan niet het net op, maar bijvoorbeeld naar het café, dat meer energie gebruikt dan een boot. Of naar een andere boot, waar meer mensen aan het werk zijn en dus meer warmte nodig is. Met zogeheten Ceuveltjes kun je van jouw verkochte energie vervolgens biertjes of diensten kopen.”

"Weet je, alles wat op De Ceuvel gebeurt is niet nieuw. Maar dat het allemaal op een plek gebeurt, dát is wel heel bijzonder. Hier worden een hoop mooie lessen geleerd.”