Op de Radboud Universiteit in Nijmegen vormen fietsende medewerkers een meerderheid en hun aantal groeit nog gestaag. Het geheim achter dit succes is de gezamenlijke aanpak van de universiteit, Radboudumc en de Hogeschool Arnhem Nijmegen (HAN) op de campus Heyendaal. “Samen met overheden en ov-leveranciers werken we aan Heyendaal duurzaam bereikbaar. Op de campus komen de meeste snelfietsroutes ter wereld bij elkaar”, vertelt programmamanager mobiliteit Carlo Buise trots. Maar er is meer nodig.

Profiel Radboud Universiteit

Bij de Radboud Universiteit in Nijmegen werken 5500 medewerkers en studeren 22.000 studenten.  Van de medewerkers fietst 61% van huis naar het werk, waarvan 12% per e-bike. Van de studenten komt 54% op de fiets, nog eens 10% combineert fiets en OV. De universiteit gaat een ambitie formuleren. Gedacht wordt aan 70% van de medewerkers die naar het werk fietsen.

Regelingen om fietsen te stimuleren

  • Een keer per drie jaar een bruto bedrag van €1000,- binnen de kaders van flexibele arbeidsvoorwaarden.
  • Fietsers ontvangen de gewone reiskostenregeling voor afstanden van 11-15 km en boven de 15 km van respectievelijk €22,50 en €45,- per maand. Voor kortere reisafstanden is er een fietsvergoeding die oploopt tot €12,- voor 10 km.

Voorzieningen

  • Bewaakte fietsenstallingen met oplaadpunten.
  • Fietsenmaker.
  • Fietsinfrastructuur op de campus.

Acties en communicatie

  • Diverse acties in samenwerking met de gemeente en project duurzaam bereikbaar Heijendaal.
  • Blijvende aandacht voor de fietsers.

Ontmoediging auto

  • 70% vergoeding ov-abonnement.
  • Betaald parkeren.

Dagelijks trekken zo’n 50.000 mensen naar de campus. In een stad met dagelijkse files en overvolle bussen kiezen veel medewerkers al noodgedwongen voor een duurzaam alternatief. “Ruim 60% van de medewerkers woont relatief dicht bij de universiteit en weet dat de fiets de snelste en meest prettige manier van forenzen is”, stelt Buise die zelf dagelijks naar het werk fietst, met al tien jaar dezelfde poncho onder zijn snelbinders. “Die haal ik er alleen af als het regent en hij is nog nooit gestolen.”

Samenhang

De Radboud Universiteit heeft de afgelopen tien jaar het fietsen aantrekkelijker en comfortabeler gemaakt, waardoor het aantal fietsers is blijven groeien. “Op dit moment zie ik nog mogelijkheden voor de groep medewerkers die op meer dan tien kilometer van het werk woont. Deze groep kunnen we wellicht verleiden met de e-bike.”
Volgens Buise is het belangrijk dat je bij acties om de laatste automobilisten op de fiets te krijgen trouwe fietsers niet vergeet. Buise: “We blijven ook hen belonen en als we flyeren over onze nieuwste e-bike-actie, delen we aan fietsers bijvoorbeeld bananen of fietslampjes uit.”
De kracht van de Nijmeegse aanpak is volgens Buise vooral de samenhang tussen alle maatregelen en de gezamenlijke aanpak. Zo hebben de gemeente en de provincie fietsroutes aangelegd die op het terrein van de campus zijn doorgetrokken met als eindpunt goede fietsenstallingen. Een mooi staaltje van samenwerking is de recente roosteraanpassing op de Radboud Universiteit en de HAN. “Er ontstonden flinke fietsfiles, bij de verkeerslichten, maar ook bij onze stallingen. Vanaf 1 september starten de lessen op de universiteit om 8.30 uur en op de HAN om 9.00 uur om het verkeer beter te spreiden.”
Dat klinkt eenvoudig, maar zo’n ogenschijnlijke kleine verandering heeft heel wat voeten in aarde, weet Marije Klomp, directeur Duurzaamheid. Gewoontes veranderen kan erg  lastig zijn. Maar dat geldt niet voor haar persoonlijk. "Ik woon dicht bij mijn werk en de fiets is voor mij de logische eerste optie.  Als de afstand te ver is voor de fiets, dan reis ik met  de  trein, eventueel in combinatie met een OV-fiets of een deelauto. Ook privé gebruiken we een deelauto."

"Als fietsen aanslaat heeft dat logistieke consequenties".

Samen dilemma’s oplossen

Klomp is trots op alle fietsende medewerkers en studenten die bijdragen aan de duurzaamheidsdoelstelling van de universiteit en Nederland. “We zijn hier op de campus met zijn allen al jarenlang goed bezig. Maar als je fietsen stimuleert, merk je ook de consequenties. We staan hier voor een logistieke gezamenlijke opgave: hoe komen studenten veilig op de campus en hoe blijven we goed bereikbaar voor fietsers?”

Naast het blijven stimuleren van de fiets en andere vormen van duurzaam reizen met bijvoorbeeld elektrische deelauto’s, zoekt ze met andere partijen oplossingen voor onveilige situaties en fietsfiles. Dat vraagt een bredere blik en een lange adem. Zo wordt er met vrachtvervoerders en supermarkten overlegd over logistieke overstappunten waardoor de weg veiliger wordt voor kwetsbare fietsers. “Als campus Heyendaal willen we ook in gesprek gaan met de gemeente over veilige en snelle fietsroutes. We moeten samen met andere partijen echt de logistiek op orde krijgen. Dat heeft nu topprioriteit.”
Als landelijk fietsambassadeur willen Klomp en Buise het Nijmeegse concept delen met bijvoorbeeld andere universiteiten, maar ook gezamenlijk oplossingen zoeken voor nieuwe dilemma’s. Dat gebeurde in september al met de organisatie van een congres over bereikbaarheid voor campussen. Klomp: “We willen ons fietsbeleid graag landelijk uitdragen, met alle mogelijkheden, maar ook met de dilemma’s. Fietsen ja, maar als het aanslaat heeft het grote logistieke consequenties. Fietsen wordt echt een succes, als de fiets letterlijk de ruimte krijgt. Dat willen we met de andere fietsambassadeurs en het ministerie agenderen bij de gemeentelijke en regionale politiek.”

Voor meer informatie over de fietsambities en aanpak kunt u mailen naar: carlo.buise@radboudumc.nl.

Marije Klomp en Carlo Buise
Marije Klomp en Carlo Buise