Gohdar Massom, programmamanager Bedrijven met Gevaarlijke Stoffen

Gohdar Massom, programmamanager Bedrijven met Gevaarlijke Stoffen bij de Inspectie SZW, sprak vorig jaar in deze rubriek stevige ambities uit over de activiteiten van het programma. Wat is daarvan het afgelopen jaar gerealiseerd en wat moet er nog gebeuren? ‘We hebben veel inspecties uitgevoerd maar ook acties ingezet op het vergroten van het bewustzijn van de risico’s. Ik kijk tevreden terug op 2020.’

De impact van blootstelling aan gevaarlijke stoffen, ioniserende straling en biologische agentia op de samenleving is groot. Daarom staan deze onderwerpen hoog op de politiek-bestuurlijke agenda. Niet alleen in Nederland maar in heel Europa waar jaarlijks ruim honderdduizend (ex-)werknemers overlijden als gevolg van blootstelling aan gevaarlijke stoffen. 

‘Jaarlijks overlijden ruim honderdduizend (ex-)werknemers als gevolg van blootstelling’

Inspecties blootstelling gevaarlijke stoffen

‘Afgelopen jaar hebben we binnen het programma Bedrijven met Gevaarlijke Stoffen veel gecontroleerd op de mate waarin werknemers worden blootgesteld aan gevaarlijke stoffen en op de naleving van de maatregelen’, zegt Massom. ‘Zo hebben we inspecties gehouden bij bedrijven die werken met kankerverwekkende, mutagene en reprotoxische (CMR-) stoffen, bij bedrijven waar met Chroom-6 gewerkt wordt, bij producenten van lijmen, harsen en kitten en chemische groothandels en herinspecties in de composietenbranche.’

Daarnaast is per 1 juli 2020 de wettelijke grenswaarde voor dieselmotoremissies van kracht geworden, het uitgangspunt waarop de Inspectie SZW is gaan handhaven in de bouw, industrie, transport en logistiek.

Verplichte Risico-Inventarisatie & -Evaluatie 

Onderdeel van onze inspecties was de wettelijk verplichte Risico-Inventarisatie & -Evaluatie (RI&E). Het doel is dat alle Brzo-bedrijven (Besluit risico's zware ongevallen) in Nederland eind 2020 een RI&E hebben, dus afgelopen jaar zijn alle 408 Brzo-bedrijven daarop gecontroleerd. Massom: ‘Om het belang van een RI&E op de agenda te krijgen bij werkgevers, zien we een rol weggelegd voor ondernemingsraden. In 2020 hebben we uit hoofde van het BRZO+-samenwerkingsverband deelgenomen aan achtennegentig procent van de Brzo-inspecties. Dat was in 2019 rond zestig procent. Een significante toename dus, ondanks de coronacrisis. Hier ben ik bijzonder trots op.’

De uitbraak van het coronavirus heeft ook op de overige inspectieresultaten nauwelijks invloed gehad. ‘Wel zien we dat door Covid-19 meer aandacht is voor de blootstelling aan biologische agentia. Deze organismen vormen een risico in onder meer de zorg, de voedingsmiddelenindustrie, de afvalsector en de agrarische sector. Hiervoor gaan we een apart projectplan opstellen.’

Beter toezicht door digitalisering

Behalve controles achteraf heeft de Inspectie SZW ook ingezet op acties aan de voorkant, zo stelt Massom. ‘Namelijk door vergroting van het bewustzijn van de risico’s van blootstelling aan gevaarlijke stoffen. Dat doen we onder meer door voorlichting, overleg met branche- en vakorganisaties en de ontwikkeling van tools zoals de Zelfinspectietools en de Stoffencheckapp, waar in 2020 ook een scanfunctie aan is toegevoegd.’

‘In de toekomst willen we mogelijke ongevallen vooraf voorspellen’

Digitalisering biedt mogelijkheden om beter toezicht te houden. Dat zien we bij het “Informatiegestuurd werken” dat momenteel volop in ontwikkeling is. ‘We hebben onlangs een experiment succesvol afgerond waarbij we tachtigduizend bedrijven met gevaarlijke stoffen in beeld hebben gebracht’, zegt Massom. ‘In 2021 voeren we nog vijf van dergelijke experimenten uit. Ook gaan we bedrijven vragen of ze gegevens over het gebruik van gevaarlijke stoffen met ons willen delen. In de toekomst willen we mogelijke ongevallen zelfs vooraf voorspellen, een methodiek waarvoor we gaan samenwerken met andere toezichthouders, wetenschappers en bedrijven.’

Maatschappelijk effect vergroten

De komende jaren wil de Inspectie SZW de grenzen van procesveiligheid verleggen naar de zogenoemde ARIE-bedrijven. Dat gaat om bedrijven die minder grote hoeveelheden gevaarlijke stoffen hanteren dan de Brzo-bedrijven, maar waar vergelijkbare risico’s zijn. Deze bedrijven zijn verplicht om periodiek een aanvullende risico-inventarisatie en -evaluatie uit te voeren. De beleidsdirectie van het ministerie van SZW werkt momenteel aan het actualiseren van de ARIE-regelgeving. 

‘Kortom,’ besluit Massom, ‘we hebben al grote stappen gezet in de goede richting. Echter, er valt nog veel werk te verzetten om het toezicht op risicovolle bedrijven te intensiveren. Dat gaan we doen met behulp van data en in samenwerking met andere toezichthouders  en branche-partijen. Onze ambitie voor de komende jaren is om het aantal aan gevaarlijke stoffen blootgestelde werknemers aanzienlijk te verlagen. En zo ons maatschappelijke effect te vergroten.

Nóg veiliger werken met gevaarlijke stoffen

Onveilig werken met gevaarlijke stoffen leidt vaak tot ernstige schade. Werknemers beschermen als ze met gevaarlijke stoffen werken, lijkt dus vanzelfsprekend. Toch is het blijvend belangrijk om hier aandacht aan te besteden. Met dit magazine stimuleert de Inspectie SZW bedrijven goede maatregelen te nemen. We bieden bedrijven en brancheorganisaties handvatten om zelf met nieuwe maatregelen te komen en bestaande maatregelen te verbeteren.

Verder in deze editie:

  • Wat is de toepassing van het Handhavingsbeleid Brzo 2015?
  • Werken leveranciers van radioactieve bronnen en toestellen veilig met ioniserende straling?
  • Wat behelst het Europese inspectieproject REACH Enforcement 9?
  • Hoe leidde een inspectietraject tot een gewijzigde aanpak bij Brzo-bedrijf Allnex?
  • Welke rol hebben ondernemingsraden bij het agenderen van werken met gevaarlijke stoffen?