Bestaanszekerheid en participatie

Problematiek en doelen

Flexibele arbeidsmarkt

In Nederland behoren werknemers met flexibele dienstverbanden tot de snelst groeiende groepen op de arbeidsmarkt. Categorieën flexwerkers zijn onder meer kwetsbaar op het vlak van bestaanszekerheid. De Inspectie zet in op een goed functionerende arbeidsmarkt. Dat doet ze door in kaart te brengen hoe gemeenten en uitvoeringsorganisaties hun regulerende taken uitvoeren om arbeidsvraag en –aanbod voor hun cliënten bijeen te brengen.

Lees voor meer informatie het artikel Flexibilisering.

Armoede en Uitsluiting

In het sociale domein vinden momenteel grote veranderingen plaats. Deze zijn het gevolg van diverse recente stelselwijzigingen. Centraal staan de decentralisaties van taken op het gebied van jeugd, zorg en participatie. Deze taken zijn van het Rijk naar gemeenten overgegaan. Veel van deze wijzigingen hebben als overkoepelend doel om te komen tot een inclusieve samenleving waarin iedereen naar vermogen participeert. De Inspectie houdt - op basis van haar eigen risicoanalyse - echter ook rekening met serieuze risico’s op toenemende uitsluiting van (en armoede onder) de meest kwetsbare burgers.

Belangrijk risico is dat door nog onvoldoende integrale aanpak van problemen in het sociaal domein (met name in het begin van de transformatiefase) de gemeentelijke uitvoering nog onvoldoende efficiënt en effectief is. Arbeidsbeperkte burgers komen mogelijk niet aan het werk, werkloze burgers krijgen niet de benodigde ondersteuning om aan het werk te komen en de armoedebestrijding en schuldhulpverlening kunnen ineffectief zijn.

Door stelseltoezicht en -onderzoeken op deze grotere risico’s uit te voeren, draagt de Inspectie SZW bij aan verbetermogelijkheden. Ze doet dit met concrete inzichten over al dan niet integrale uitvoeringsresultaten.

Lees voor meer informatie ook het artikel Armoede en Uitsluiting.

Aanpak

De Inspectie voert primair toezichtonderzoeken uit wat betreft de belangrijkste risico’s in de uitvoering van het sociaal zekerheidsstelsel (gemeenten, UWV en SVB). Daarnaast doet ze – in samenwerking met andere betrokken rijksinspecties - ook breder onderzoek in het sociaal domein. De resultaten daarvan worden onder de aandacht gebracht van bewindslieden, beleidsmakers, gemeenten, uitvoeringsorganisaties en andere stakeholders.

In 2016 is een aantal onderzoeken op verzoek van de staatssecretaris van SZW uitgevoerd op risicovolle thema’s. Daarbij ging het bijvoorbeeld over toegang tot schuldhulpverlening en de overgang van kwetsbare jongeren van middelbaar onderwijs naar participatiebanen. Maar ook over hoe gemeenten de ‘beschutte werkplekken’ invullen voor mensen die specifiek op die plekken zijn aangewezen.

De lopende inspectieactiviteiten op het vlak van flexibilisering, re-integratie, armoede en uitsluiting zijn – na heroverweging - samengebracht in één nieuw integraal meerjarig programma: Participatie en financiële zelfredzaamheid.

Een aantal onderzoeksvoornemens naar het sociaal domein is ondergebracht in de programmering van de gezamenlijke rijksinspecties die actief zijn in het sociaal domein.