Eerlijk werk

Problematiek en doelen

Een deel van de uitzendbranche houdt zich bezig met malafide praktijken, waardoor er op oneerlijke wijze wordt geconcurreerd en kwetsbare groepen worden misbruikt. Deze praktijken leiden bovendien tot verdringing op de arbeidsmarkt. Malafide praktijken in de uitzendbranche zijn een voortdurend zorgpunt, vanwege de grote financiële belangen die ermee zijn gemoeid en de vluchtigheid van het ondernemerschap in een deel van de bedrijfstak.

De Inspectie SZW:

  • stimuleert inleners om niet in zee te gaan met uitzendbureaus die onder de prijs (WML/Cao) werken door werknemers onder te betalen of illegaal personeel te laten werken;
  • bevordert deskundigheid over regelgeving, en motiveert inleners en uitzendbureaus de regels na te leven rond eerlijk, veilig en gezond werken;
  • pakt malafide praktijken in de sector stevig aan.

Aanpak

Misstanden in de uitzendbranche worden aangepakt met:

  • preventieve interventies om welwillenden op het goede pad te houden (denk aan communicatie en versterken keurmerk Stichting Normering Arbeid);
  • repressieve optredens tegen notoire overtreders;
  • uitoefenen van druk via opdrachtgevers/inleners en bevorderen dat inleners alleen zaken doen met bonafide uitzendbureaus;
  • een risicoanalyse en een risicogestuurde aanpak, samen met de Belastingdienst en UWV;
  • het waar mogelijk aanpakken van de feitelijk leidinggevende van een malafide bedrijf zodat diens werkwijze ook echt stopt;
  • interventies in samenwerking met buitenlandse toezichthouders om grensoverschrijdende problematiek aan te pakken;
  • opsporingsonderzoeken naar strafrechtelijke overtredingen onder leiding van het Openbaar Ministerie.

De Belastingdienst, UWV en de Inspectie SZW werken samen in het interventieteam Aanpak Malafide Uitzendbureaus (AMU). Ook werkt de Inspectie samen met private partijen in de sector, zoals de Stichting Naleving CAO voor Uitzendkrachten (SNCU), de Stichting Normering Arbeid (SNA) en de brancheorganisaties Algemene Bond Uitzendondernemingen (ABU) en de Nederlandse Bond Van Bemiddelings- en Uitzendondernemingen (NBBU). De Inspectie wisselt met deze private partijen informatie uit binnen de wettelijke kaders, zodat zij kunnen nagaan of ondernemingen terecht het SNA-keurmerk voeren of de cao naleven.

Resultaten en effecten

Informatie SNA-register

De SNA helpt de Inspectie SZW en de Belastingdienst bij hun gezamenlijke risicoanalyse door in 2016 de namen van 465 uitgeschreven bedrijven door te geven. Naast deze bulkmelding ontving de Inspectie ook zes incidentele meldingen van de SNA. Deze hebben veelal geleid tot een onderzoek door de Inspectie SZW. De samenwerking met de SNA helpt het gezamenlijk inzicht op dit deel van de arbeidsmarkt te vergroten.

Positieve aanpassing van gedrag

De Inspectie SZW constateerde bij een bedrijf meerdere overtredingen van de Arbeidstijdenwet. Het hoofdkantoor van dit bedrijf heeft hierna intern actie ondernomen en een brief gestuurd naar alle vestigingen over de naleving van de Arbeidstijdenwet. De brief geeft helder zicht op de redenen voor de gedragsverandering die het bedrijf zelf wenselijk acht. Er stond duidelijk aangegeven op welke punten de Inspectie SZW overtredingen had geconstateerd en hoe de wetgeving in elkaar zit. De werkgever onderstreepte daarbij het belang van de financiën én het belang van goed werkgeverschap.

Ook de Poolse arbeidsinspectie kreeg periodiek inzicht in uitgeschreven uitzendbureaus die in Polen zijn gevestigd. Dit heeft geleid tot een onderzoek van de Poolse inspectie naar een aantal van deze bedrijven die niet meer aan de norm voldeden. Een uitzendbureau is beboet vanwege het niet voldoen aan de juiste beloning. Bij een ander uitzendbureau liep al een onderzoek.

De samenwerking met de Inspectie SZW helpt de SNA om te controleren of bedrijven terecht het SNA-keurmerk voeren. Op basis van de informatie van de Inspectie kan de SNA gericht de boetebeschikkingen en -rapporten op laten vragen bij een bedrijf en nader onderzoek laten doen om vast te stellen of het bedrijf nog voldoet aan het SNA-keurmerk.

Informatie voor de SNCU

Daar waar het beloningen betreft, gaat de Inspectie SZW alleen over het wettelijk minimumloon. Het is daarom belangrijk om samen te werken met partijen die over de cao-naleving gaan, zoals de SNCU (Stichting Naleving CAO voor Uitzendkrachten). De meldingen van de Inspectie SZW over mogelijke onderbetaling stelde de SNCU in staat te onderzoeken of cao’s werden nageleefd. De SNCU rapporteert hierover in haar jaarbericht.

Samenwerking

Naar aanleiding van informatie uit strafrechtelijke onderzoeken in AMU-verband stelde bijvoorbeeld de UWV onderzoeken in en legde bij uitkeringen navorderingen op. Uiteraard wordt dergelijke informatie pas na toestemming van de Officier van Justitie verstrekt.

Uitgangspunt in AMU-verband is dat het Functioneel Parket probeert zaken zo snel mogelijk af te doen. Waar mogelijk met een transactie- of strafbeschikking, waarbij altijd het behaalde wederrechtelijk behaalde voordeel in de afwikkeling wordt meegenomen, zodat de werkgever geen financieel voordeel heeft van diens overtreding.

Samenwerking Belgische arbeidsinspectie loont

In 2016 vond een controle plaats van het interventieteam AMU en de Belgische arbeidsinspectie naar een in Nederland gevestigd uitzendbureau dat personeel tewerkstelt in België. Het uitzendbureau kreeg een navordering opgelegd, omdat uit het onderzoek is gebleken dat de werkgever onder het Belgische minimumloon uitbetaalde. Door de uitwisseling met België kon de Nederlandse Belastingdienst ook een navordering opleggen. De inleners hebben vervolgens besloten geen gebruik meer te maken van de diensten van deze uitzender. Andere mogelijke overtredingen zijn nog in onderzoek. De uitkomst van het onderzoek is ook aangewend om duidelijk te maken dat het een misvatting is dat toezichthouders niet over de grens controleren.

Signaal over onderbetaling: meerdere partners ondernemen actie

Een signaal van een gemeente over mogelijke onderbetaling door een uitzendbureau leek te gaan om kleine overtredingen. De Belastingdienst kwam echter met een naheffing op de lonen van ongeveer € 700.000. De holding werd nog eens aangeslagen voor ongeveer € 100.000.

Leidinggevenden beboet

De Inspectie SZW legde een boete op aan elf feitelijk leidinggevenden [23]. Deze feitelijk leidinggevenden zijn personen die opzettelijk misstanden hadden begaan. De Inspectie kan een boete opleggen als zij kan aantonen dat de leidinggevende verantwoordelijk was voor - of een belangrijke rol heeft gespeeld in - het begaan van een overtreding binnen het bedrijf. De hoogte van de boete voor de leidinggevende is in principe 50% van de boete die het bedrijf krijgt.

In het project uitzendbureaus zijn 210 inspecties uitgevoerd die betrekking hadden op 378 werkgevers. Deze hadden zowel betrekking op de uitzendbureaus als de inleners. Bij 33% van de inspecties is een overtreding geconstateerd.

Door het interventieteam aanpak malafide uitzendbureaus zijn dit jaar 10 zaken op het terrein van arbeidsmarktfraude afgesloten, waarbij 73 werkgevers zijn gecontroleerd. Bij 70% van de inspecties is een overtreding geconstateerd. Dit betreft een verdubbeling ten opzichte van 2015.

Daarnaast zijn 8 opsporingsonderzoeken uitgevoerd tegen totaal 25 verdachten. Dit heeft geleid tot boetes of taakstraf.

[23] Cijfer voor de Inspectie SZW als geheel, dus niet alleen leidinggevenden van uitzendbureaus.