Eerlijk werk

Problematiek en doelen

Transport en logistiek is een grote en diverse sector. De ongeveer 380.000 werknemers in deze sector zijn werkzaam in uiteenlopende beroepen. Van schipper op de binnenwateren tot vrachtwagenchauffeur in het (inter)nationaal vervoer en van heftruckchauffeur in magazijnen tot bagagemedewerker op de luchthaven. Er zijn bijna 31.500 bedrijven actief in transport en logistiek. De sector kent veel kleine bedrijven: meer dan de helft is een eenmanszaak.

De Inspectie SZW zet zich in voor een eerlijke transport- en logistieksector. Zonder oneerlijke concurrentie tussen werkgevers en verdringing van werknemers op de Nederlandse arbeidsmarkt door illegale tewerkstelling, onderbetaling, inzet van schijnconstructies en arbeidsuitbuiting.

Aanpak

In 2016 richtten de inspecties zich op Nederlandse transportbedrijven met vestigingen in meer dan één EU-lidstaat en op postbusondernemingen van Nederlandse transportbedrijven die gevestigd zijn in een ander land. Alleen door samenwerking van overheidspartijen (Douane, politie, inspecties, internationaal) kan dan effect worden bereikt. Hierbij besteedde de Inspectie SZW specifieke aandacht aan de aanpak van (notoire) overtreders en schijnconstructies in het wegtransport.

In het toezicht op het wegtransport heeft die samenwerking specifiek vorm gekregen in het Transport Informatie- en Expertisecentrum (TIEC). Dit is een samenwerkingsverband van ILT, politie, Douane, de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) en de Inspectie SZW. De Inspectie SZW bundelde haar informatie en de diensten traden gezamenlijk op om alle vormen van oneerlijke concurrentie in het transport aan te pakken. De Inspectie SZW onderzocht bij Nederlandse transportbedrijven of – de vaak Oost-Europese – chauffeurs in Nederland mochten werken en of zij recht hebben op het Nederlands minimumloon.

Resultaten en effecten

In 2016 heeft het TIEC 70 bedrijven bezocht. De Inspectie SZW was betrokken bij 18 onderzoeken. Minimaal één van de betrokken instanties constateerde een schijnconstructie en/of andere overtredingen bij meer dan 60% van de bedrijven. Voor 49 bedrijven is bij de vergunningverlener NIWO een verzoek gedaan om de vergunningen in te trekken.

In 2016 heeft de Inspectie 14 inspectieonderzoeken in het wegtransport afgesloten. Zes onderzoeken bevatten overtredingen. Bij een internationaal transportbedrijf zijn Wav-boetes opgelegd en vindt nog onderzoek plaats naar signalen van arbeidsuitbuiting.

Ook bij onderzoeken waar de Inspectie SZW zelf niet handhavend kan optreden, wordt samen met collega-diensten resultaat behaald. Zo hebben verschillende transportbedrijven hun bedrijfsvoering anders ingericht of moeten staken na opgelegde boetes van zowel de ILT als de Belastingdienst.

De Inspectie SZW informeert stakeholders (beleidsdirecties, UWV, gemeenten en Belastingdienst) over de situaties en constructies die zij aantreft tijdens de inspecties. Het ging zowel om constructies en zaken die de Inspectie heeft kunnen aanpakken als om constructies die weliswaar legaal zijn, maar mogelijk ongewenst. Zo geeft ze signalen door aan UWV, gemeenten en de Belastingdienst over zwart werk, overtredingen van de openbare orde en veiligheid en fiscale overtredingen.

Naar aanleiding van een signaal van een burgemeester over slechte verblijfsomstandigheden en mogelijke uitbuiting van chauffeurs op het terrein van een transportbedrijf heeft de Inspectie SZW in TIEC-verband een controle uitgevoerd. Ze deed dit in samenwerking met de gemeente, de ILT en de Belastingdienst. De gemeente treedt in dit geval handhavend op omdat het overnachten op het terrein in de cabines niet in lijn is met de bestemmingsplannen. De ILT legt een boete op van 86.000 euro en de Belastingdienst stelt een boekonderzoek in naar mogelijke inzet van de Cyprusconstructie in 2013. De Inspectie SZW constateert dat deze werkgever eerder heeft gewerkt met Oost-Europese uitzendbureaus en nu zelf een uitzendbureau in Oost-Europa heeft opgericht waar de chauffeurs in dienst zijn. Een beweging die de Inspectie breder in de transportsector ziet.

Samenwerking

In 2016 is de Inspectie gestart met de samenwerking met de werkgevers- en werknemersorganisaties in het wegtransport. De Inspectie SZW ziet dat de wet aanpak schijnconstructies sociale partners helpt om de sector eerlijker te maken. Zo hebben brancheorganisaties EVO en TLN in 2016 een keurmerk ontwikkeld (PayChecked) waarmee opdrachtgevers en vervoerders ‘kunnen aantonen dat ze voldoen aan de eisen die gesteld worden in de Wet aanpak schijnconstructies’. In 2017 wordt verder ingezet op onderling afgestemde activiteiten om misstanden in het wegtransport aan te pakken en te voorkomen.  

Cao-onderzoeken

Op verzoek van sociale partners rondde de Inspectie SZW elf cao-onderzoeken af in de sector Transport en Logistiek. De sociale partners gebruiken de resultaten voor civiele (rechts)zaken tegen betrokken werkgevers.

Pakketvervoerders

De Inspectie SZW heeft bij 22 pakketvervoerders inspecties uitgevoerd. Zij onderzocht mogelijke schijnzelfstandigheid, waarmee werkgevers verantwoordelijkheden op werknemers afwentelen. Het ging met name om kleine en middelgrote vervoerders die deels werkzaam zijn als subcontractor. De Inspectie SZW constateerde geen schijnzelfstandigheid of overtredingen op het terrein van ATW, Waadi, Wav en WML. Het rapport met de bevindingen over de periode 2012 - 2016 wordt in 2017 aangeboden aan de Tweede Kamer.