Gezond en veilig werk

Problematiek en doelen

Zorg en Welzijn is een omvangrijke, zeer diverse sector. Hieronder vallen onder andere verpleging, verzorging en thuiszorg (VVT), ziekenhuizen, gehandicaptenzorg, geestelijke gezondheidszorg (GGZ), jeugdzorg, kinderopvang en ambulancediensten. In de sector vinden grote veranderingen plaats en er wordt steeds meer nadruk gelegd op preventie, zelfredzaamheid en samenwerking. In de sector zijn ruim 1,1 miljoen werknemers werkzaam. Psychosociale arbeidsbelasting (PSA) – met name werkdruk, agressie en geweld, en fysieke belasting - vormen de grootste arbeidsrisico’s in deze sector. PSA heeft een groot aandeel in het werkgerelateerde ziekteverzuim en het toenemende aantal beroepsziekten. Dit in verband met de veranderingen en hervormingen in de sector, de aard van het werk en de betrokkenheid van medewerkers.

Aanpak

In 2016 waren de inspecties gericht op de effectiviteit van de door de instellingen genomen maatregelen en het bijsturen van het gevoerde beleid op het terrein van risicobeheersing. Daarnaast was er specifiek aandacht voor nieuwe zorgaanbieders in het veld.

Inspecties werden zelfstandig en samen met de Inspectie voor de Gezondheidszorg uitgevoerd. Naast herinspecties werd ingezet op voorlichting en nalevingcommunicatie.

Resultaten en effecten

Gezamenlijke inspecties in de ouderenzorg

In 2016 voerden de Inspectie SZW en de Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ) gezamenlijk inspecties uit bij 20 instellingen in de ouderenzorg.

De kwaliteit van de zorg en de werkomstandigheden voor het personeel zijn in de verpleegzorg sterk met elkaar verbonden. Ze zijn van invloed op het functioneren van de cliënt, de tevredenheid van de omgeving, de psychische belasting en het welbevinden van het verzorgend personeel.

Brancheorganisaties en vertegenwoordigers van instellingen reageerden bij de start van het inspectieproject positief op het gezamenlijk optrekken van de inspecties. Het inspectieproject wordt momenteel geëvalueerd. Daarbij worden ook de ervaringen van de geïnspecteerde instellingen betrokken.

Inspectie van nieuwe toetreders in de zorg

In de zorgsector zijn steeds vaker nieuwe zorgaanbieders actief. Het gaat hierbij om nieuwe zorgaanbieders in de thuiszorg, de GGZ, de gehandicaptenzorg, de ouderen- en verpleeghuiszorg en de particuliere klinieken. Bij eerdere inspecties bleken deze nieuwe zorgaanbieders weinig aandacht te hebben voor arbozorg in het algemeen. Vaak ontbrak de Risico-inventarisatie en –evaluatie (RI&E).

In 2016 zijn ruim 2.300 nieuwkomers voorgelicht en werd aangegeven dat er mogelijk een inspectiebezoek aan hun instelling zou volgen. 10% van de nieuwkomers is op basis van deze informatie aan de slag gegaan. 60 nieuwkomers zijn geïnspecteerd op het bezit van een RI&E en plan van aanpak met daarin aandacht voor werkdruk, fysieke belasting en agressie en geweld. 20 nieuwkomers ontvingen een waarschuwing voor het ontbreken van een RI&E met een plan van aanpak.

Herinspecties in de zorg

Het terugdringen van risico’s op PSA in de zorg stond centraal bij inspecties die in 2011 en 2014 werden uitgevoerd in een aantal subsectoren. De herinspecties op de toen geconstateerde overtredingen vonden plaats in 2015 (136 inspecties) en 2016 (61 inspecties).

Deze inspecties vonden plaats in de volgende subsectoren: ziekenhuizen, jeugdzorg, gehandicaptenzorg, opvanghuizen en asielzoekerscentra, geestelijke gezondheidszorg /verslavingszorg en in de verpleging-, verzorging en thuiszorg.

Van de 197 bezochte hoofdvestigingen hadden er 176 de gevraagde maatregelen genomen. In 21 gevallen bleken de gevraagde maatregelen niet of niet voldoende te zijn genomen, waarna er opnieuw is gehandhaafd met 12 waarschuwingen en 9 boeterapporten. Daarnaast is in 4 gevallen ook een eis gesteld.

De sector investeert in de aanpak van PSA. Door onder meer de toegenomen aandacht van de Inspectie voor dit thema ondersteunen brancheorganisaties nu actief de instellingen met aangepaste en verder uitgebreide arbo-catalogussen om PSA aan te pakken.

Inspecties Ambulancezorg

Gesprekken met Ambulancezorg Nederland over de beheersing van fysieke overbelasting bij ambulancepersoneel hebben er onder andere toe geleid dat de branche een onderzoek heeft laten uitvoeren naar geschikte brancards. De uitkomsten zullen worden gebruikt bij inspecties van regionale ambulancediensten in 2017.