Maatschappelijke effecten

Voorkomen dat werknemers blootgesteld worden aan ioniserende straling.

Beoogd resultaat in 2018

  • Bij minimaal 70% van de geïnspecteerde bedrijven worden geen overtredingen geconstateerd.
  • Minstens 80% van de geïnspecteerde bedrijven heeft een geregistreerde stralingsdeskundige ingeschakeld voor de in die bedrijven voorkomende werkzaamheden die tot diens taakgebied horen.

Maatschappelijk belang

Oogmerk van het programma is het verbeteren van de stralingsveiligheid op het werk. Het programma richt zich op ondernemingen met één of meer stralingsbronnen. Deze ondernemingen kunnen zowel werkgevers als zzp’ers zijn. Het programma richt zich ook op personen die tijdens het werk een (hoge) kans hebben blootgesteld te worden aan ioniserende straling.

Het vergunningenstelsel voor gebruik van radioactieve stoffen en toestellen die ioniserende straling produceren heeft een zekere mate van toezicht nodig. Dit om te beoordelen of er conform de vergunning gewerkt wordt. Enige inspectiedruk is nodig om voldoende aandacht voor het risico en de benodigde maatregelen op de werkplek te behouden. Stralingsbronnen zijn lang niet altijd de ‘core business’ van deze bedrijven, waardoor de benodigde aandacht onder druk kan komen.

Toelichting op beoogde resultaten

De sectoren en/of toepassingen die in 2018 aandacht krijgen zijn nucleaire instellingen (jaarlijks), afdelingen voor nucleaire geneeskunde in ziekenhuizen (het toedienen van radiofarmaca)1, leveranciers van stralingsbronnen2 en de procesindustrie die gebruik maakt van meet- en regelbronnen3. Ook worden inspecties uitgevoerd op basis van meldingen of signalen. Daarnaast worden herinspecties uitgevoerd, bijvoorbeeld binnen de gezondheidszorg buiten ziekenhuizen en bij niet-destructief onderzoek van constructies op locatie, wegenbouw en MBO- en HBO-instellingen. 

Met werkplekinspecties houdt de Inspectie dus een vinger aan de pols. Daarnaast wordt er handhavingcommunicatie ingezet, omdat de meerderheid van de overtreders behoort tot de categorie “niet-weters”, dan wel “vergeters”. Het effect van de inspecties wordt per project vergroot door over de resultaten daarvan te communiceren via persberichten en achtergrondartikelen. Focus daarbij zijn de verbeterpunten waar werkgevers aan moeten werken. Verder verzorgt de Inspectie presentaties voor meerdere branchepartijen.

De ervaring leert dat het informeren van de beroepsvereniging over gewijzigde regelgeving en de implementatie daarvan goed werkt. De nieuwe regelgeving over stralingsbescherming en de benodigde deskundigheid om risicoanalyses op te kunnen stellen zijn voor de Inspectie aanleiding om met de beroepsverenging in gesprek te gaan over de implementatie in de praktijk. De beroepsvereniging stelt onder andere het opleidingscurriculum vast, waarin deze deskundigheid aandacht krijgt. 

1Vervolg op project van 2014.
2 De leveranciers kunnen de bronnen alleen in opslag hebben of verschillende, meer of minder specialistische handelingen verrichten met deze bronnen. Voorbeelden hiervan zijn het demonstreren van de toepassingen van de bronnen, het verwisselen (monteren/demonteren) van de radioactieve bronnen, en het uitvoeren van kwaliteitscontroles, lek- en besmettingscontroles aan respectievelijk bronnen en bronhouders. Vervolg op project van 2007 en 2012.
3 In de procesindustrie en in verschillende soorten bedrijven worden radioactieve bronnen gebruikt voor het meten en regelen van het productieproces. Radioactieve bronnen worden bijvoorbeeld ingezet voor het meten en regelen van de dikte of dichtheid van onder meer papier/folie, het meten van de vulhoogte van een grondstof in een silo of reactorvat, of het automatisch vullen van drankflesjes en -blikjes in de voedingsmiddelenindustrie. Daarnaast worden toestellen gebruikt die straling uitzenden.