Maatschappelijk effect

Voorkomen en beperken van misbruik van arbeidsmarkt- en sociale zekerheidsregelingen.

Beoogd resultaat in 2018

  • Een aantal werkgevers en kenniswerkers die de arbeidsmarkt- en sociale zekerheidsregels overtreedt is aangepakt door de Inspectie en collega toezichthouders. De perceptie van pakkans wordt verhoogd door communicatie.
  • Het aantal derdelanders (werknemers van buiten de Europese Economische Ruimte) dat op basis van geautomatiseerde controles niet voldoet aan de uren- en salarisnormen is 10% minder dan begin 2017.
  • Kenniswerkers en werkgevers/referenten hebben meer kennis over de regelingen en de toelatingsnormen.

Maatschappelijk belang

Misbruik van arbeidsmarkt- en sociale zekerheidsregelingen ondermijnt het draagvlak voor goede sociale voorzieningen voor mensen die er aanspraak op moeten maken. Het aantal arbeidsmarkt- en sociale zekerheidsregelingen in ons land is groot, net als het negatieve effect van misbruik daarvan. De IND en Inspectie SZW constateren dat van de regelingen voor kennismigranten misbruik wordt gemaakt. Daarbij doen zich verschillende fenomenen voor. Zo zijn er personen die misbruik maken om een verblijfstitel te verkrijgen. Op papier voldoet men dan keurig aan de voorwaarden, maar er is in feite geen sprake van een reële onderneming of van reële werkzaamheden. Het komt ook voor dat misbruik wordt gemaakt van deze migranten. Die zijn kwetsbaar vanwege hun onbekendheid met de Nederlandse samenleving en hun veelal financieel zwakkere positie. Naast onderbetaling liggen ook arbeidsuitbuiting en mensenhandel op de loer.

Toelichting beoogde resultaten

Elk jaar kiest de Inspectie voor een aanpak op een aantal specifieke, extra risicovolle regelingen en thema’s. Voor 2018 staan de arbeidsmarktregelingen voor kenniswerkers van buiten Europa centraal.

Nederland wil een kennisland zijn. Daarbij is het van belang dat bedrijven en universiteiten/onderwijsinstituten relatief eenvoudig kenniswerkers kunnen binnenhalen. Daarvoor kunnen deze organisaties via de IND de status van erkend referent krijgen. In totaal zijn er in ons land momenteel ongeveer 6000 erkend referenten. Er zijn in Nederland tienduizenden kenniswerkers actief. De groep varieert van kennismigranten1 en onderzoekers tot buitenlandse studenten en stagiaires. Risicovolle bedrijven worden geïnspecteerd. Tegelijk maakt de Inspectie gebruik van voorlichting aan specifieke categorieën.

De inspectie wil graag samen met de uitvoerders werken aan het voorkomen en bestrijden van fraude. In dat verband verbetert de Inspectie haar signalering van mogelijke casussen van zwarte fraude aan onder andere het UWV en gemeenten door haar daarop geënte organisatie- en analyseprocessen gericht te verbeteren. De Inspectie monitort in 2018 de ontwikkeling van de kwantiteit en kwaliteit van de aan deze organisaties afgegeven signalen. Tegelijkertijd onderzoekt de Inspectie bij UWV en gemeenten welke activiteiten zij ondernemen met betrekking tot het voorkomen en bestrijden van zwarte fraude. De afhandeling van afgegeven signalen van ‘zwarte fraude’ van haar inspecteurs en die worden verkregen van derde partijen over uitkeringsfraude vormen daarvan een onderdeel. Hiermee wil de inspectie ook zicht krijgen op de resultaten die afhandelen van de signalen oplevert.

Frauderende koerier aangepakt

Een Limburgse koerier en zijn werkgever zijn tegen de lamp gelopen. De koerier werkte voor een koeriersdienst, die weer een contract had met één van de grote Nederlandse koeriersdiensten. De koerier droeg bedrijfskleding van deze koeriersdienst, en reed ook in een bus waarop het logo van die dienst stond. De koerier had een Ziektewetuitkering, maar werkte daarnaast meer dan fulltime als pakketbezorger. Hij kreeg zijn - te lage - loon zwart uitbetaald door zijn werkgever, die op de hoogte was van zijn uitkering. Daarmee overtreedt niet alleen de koerier de wet, maar ook zijn werkgever.

Omdat er verschillende wetten zijn overtreden, worden de koerier en werkgever gezamenlijk aangepakt door de Inspectie SZW, de ILT, de Belastingdienst en het UWV.

De Inspectie SZW geeft een boete aan de werkgever voor het overtreden van de Wet minimumloon. De ILT beboet dezelfde werkgever voor het overtreden van de Arbeidstijdenwet. Het UWV zal de onterecht verkregen uitkering bij de koerier terugvorderen en legt ook een boete op wegens het niet nakomen van de inlichtingenplicht. Tot slot onderzoekt de Belastingdienst of zij de niet betaalde belasting kan naheffen.

1 De Kennismigrantenregeling staat open voor verschillende groepen werknemers van buiten de EER (o.a. promovendi, artsen in opleiding tot specialist, post-doctoralen, wetenschappelijk onderzoekers en universitaire (gast-)docenten). Daarnaast kent de regeling meerdere groepen die aan verschillende beloningscriteria dienen te voldoen.