Maatschappelijk effect

Bevorderen van eerlijk werk door het detecteren en aanpakken van schijnconstructies.

Beoogd resultaat in 2018

  • Er is een aantal schijnconstructies aangepakt en de Inspectie SZW is in staat vijf belangrijke (grensoverschrijdende) fenomenen van complexe (schijn)constructies te benoemen, te detecteren en aan te pakken.
  • Er zijn 30 onderzoeksbevindingen geleverd aan sociale partners in verband met cao-naleving.
  • Er zijn behandelmogelijkheden voor de aanpak van schijnconstructies opgesteld door het Kennis- en Informatieplatform

Maatschappelijk belang

Doel van het programma is om oneerlijke arbeidsverhoudingen en oneerlijke concurrentie als gevolg van het gebruik van mazen in de wet en het opzetten van schijnconstructies door malafide werkgevers aan te pakken. Van belang is dat de Inspectie SZW complexe vormen van (schijn)constructies kan detecteren en aanpakken.

Toelichting op beoogde resultaten

Schijnconstructies pakt de Inspectie aan door te inspecteren in samenwerking met (internationale) ketenpartners. Dit kan leiden tot het beboeten van de feitelijk leidinggevenden, de faciliteerders en andere betrokkenen. Schijnconstructies worden ook aangepakt door de directie Opsporing, als er sprake lijkt te zijn van grootschalige en bewuste fraude. Een andere aanpak is het signaleren van nieuwe schijnconstructies of ongewenste constructies aan de betreffende beleidsdirectie van het ministerie van SZW. Zo kan - als dat nodig is - wet- en regelgeving worden aangepast. Ook vindt er communicatie plaats (bijvoorbeeld door het publiceren van persberichten, nieuwsbrieven, factsheets, rapportages en infographics en door de inzet van social media) die laat zien dat er tegen schijnconstructies wordt opgetreden.

Gefingeerde dienstverbanden pakt de Inspectie aan met inspecties die uitmonden in een rapportage aan de IND in verband met daar ingediende verzoeken voor verblijfvergunningen.

Daarnaast wordt gewerkt aan het versterken van het Kennis- en Informatieplatform. Dat gebeurt met de ontwikkeling van indicatoren/methodieken die zich richten op (kenmerken van) schijnconstructies. Verder gebeurt dat door te adviseren over de handhavingstrategie en de interventiemogelijkheden van de aangesloten partners (Inspectie SZW, BD, SVB, IND, UWV).

De Inspectie SZW ondersteunt het toezicht op de naleving van cao-bepalingen door het doen van cao-nalevingsonderzoeken op verzoek van sociale partners. Ook stelt de Inspectie op verzoek onderzoek in naar de naleving van artikel 8 Waadi (gelijke behandelingsnorm). Met deze rapporten kan de verzoeker een civiele vordering instellen om naleving af te dwingen.

Vloer was bezaaid met honderden bankpassen

Eén marktkoopman met een vreemd identiteitspasje. Dat was de aanleiding om uiteindelijk een complete fictieve economie op te rollen met 300 verzonnen ondernemingen, 800 denkbeeldige werknemers en tonnen verduisterd geld.

Twee inspecteurs zien op de identiteitspas van een Chinese marktkoopman ‘general manager’ staan. Dat verbaast hen. Ze duiken er dieper in en gaan naar het bedrijf waarvan de man manager zou zijn. Op het opgegeven adres is geen bedrijf te vinden. Wel treffen zij een bewoner aan die toegeeft geld te krijgen om zijn adres te lenen als vestigingsadres. Hier blijken verschillende bedrijven en kennismigranten ingeschreven te staan. De bewoner kent geen van hen. De zaak wordt overgedragen aan Opsporing. Op papier leek alles te kloppen. Alleen: het bleek allemaal vals te zijn.

Op de marktkoopman na hadden de meeste papieren betrekking op Chinezen die nooit een voet in Nederland hadden gezet. De Chinezen betaalden 38.000 euro om in Nederland te kunnen wonen en werken, terwijl ze in hun eigen land bleven. Daarnaast betaalden ze vanuit China vijf jaar lang hun eigen loonheffing. De Inspectie vermoedt dat het doel hiervan was om met zo’n nepdienstverband rechten op te bouwen, waarmee later een beroep op AOW, WW en Bijstand kan worden gedaan. Na vijf jaar kun je zelfs Nederlands staatsburger worden.

De hoofdverdachten vroegen voor de Chinese klanten allerlei toeslagen aan, zoals zorgtoeslag. Dankzij het onderzoek van de Inspectie heeft de SVB de kinderbijslag voor de Chinezen stopgezet. Het wederrechtelijk voordeel liep in de miljoenen. Andere instanties hebben verblijfs- en werkvergunningen ingetrokken.

De hoofdverdachten waren een Nederlandse tolk Mandarijn en zijn Chinese echtgenote. De vloer in hun huis was tijdens de inval bezaaid met honderden bankpassen.

De hoofdverdachten kregen 3 en 2,5 jaar onvoorwaardelijke gevangenisstraf van het Gerechtshof.

De senior-rechercheur van het onderzoek heeft er een duidelijke mening over:
“Nu het Gerechtshof zware straffen heeft opgelegd, ben ik natuurlijk heel erg blij. Vergelding is op z’n plaats want er is grof gefraudeerd. We hebben in dit onderzoek met veel instanties geweldig samengewerkt: de Koninklijke Marechaussee, de politie, IND, UWV en de Belastingdienst.”