In 2017 steeg het aantal ongevalsmeldingen met 12%. Het aantal meldingsplichtige en in onderzoek genomen ongevallen steeg met 7% naar ruim 2.500. Het aantal dodelijke arbeidsongevallen daalde gelukkig weer van 70 naar 50 in 2017, een niveau vergelijkbaar met dat van 2015. De Inspectie onderzoekt alle meldingen van arbeidsongevallen met dodelijke afloop, ziekenhuisopname van minimaal één nacht en arbeidsongevallen waarbij blijvend letsel wordt verwacht.

Het meerjarig en internationaal perspectief op arbeidsongevallen liet decennialang een daling zien. Dit was het gevolg van technologische ontwikkelingen, wat onder meer leidde tot veiligere machines, groei van de dienstensector, meer aandacht voor ergonomie en fysieke belasting en het invoeren van de arbozorgverplichtingen. Zoals de Risico Inventarisatie & Evaluatie (RI&E), een plan van aanpak en het aanstellen van deskundigen. Eind vorige eeuw zette een stabilisatie in van het aantal ongevallen, gevolgd door een lichte daling tijdens de crisisjaren 2008-2014. Maar sinds de tweede helft van 2015 stijgt het aantal ongevallen. Een trend die zich dus in 2017 heeft voortgezet met 7%.

De meest waarschijnlijke oorzaken van de groei van het aantal arbeidsongevallen zijn de opgaande fase van de conjunctuur, de flexibilisering van de arbeidsmarkt, het inschakelen van minder ervaren arbeidskrachten en het feit dat mensen langer doorwerken. De effecten van een beweging in de richting van een hoogconjunctuur zijn met name te zien in vier grote risicosectoren, te weten industrie, bouw, handel, en transport en logistiek. In de bouwsector uit zich dat al in een tekort aan personeel bij een oplopende orderportefeuille. Het is voorstelbaar dat dit leidt tot hogere werkdruk, inzet van minder gekwalificeerd personeel en daarmee grotere risico’s op ongevallen.

De ongevalsrapportages van de Inspectie zijn nuttig voor zowel slachtoffer als werkgever. Helderheid over wat er is gebeurd, kan helpen bij de verwerking van het leed en bij de juridische afhandeling. Belangrijker nog is dat de rapportages kunnen helpen herhaling te voorkomen, doordat er van het voorval wordt geleerd en er maatregelen worden genomen. De Inspectie ondersteunt bedrijven om dit moment te benutten voor het stimuleren van een cultuur van veilig en gezond werken.

Een gebruikelijke manier van werken

Voor het plaatsen en monteren van een afzuiginstallatie in een werkruimte heeft de opdrachtgever een zzp’er ingehuurd. Deze opdrachtnemer heeft voor deze klus vervolgens een collega-zzp’er ingehuurd. Laatstgenoemde persoon is het slachtoffer van het dodelijk ongeval. Omdat het slachtoffer onder het gezag van de opdrachtnemer werkte, was er sprake van een arbeidsverhouding. De werkzaamheden moesten op hoogte worden uitgevoerd. De opdrachtnemer had aan de opdrachtgever laten weten dat voor deze werkzaamheden een hoogwerker vereist is. Hij heeft de opdrachtgever gevraagd of deze voorhanden is. De opdrachtgever heeft hierop laten weten dat een hoogwerker niet nodig is vanwege de aanwezigheid van een vorkheftruck met containerbak.

De werkzaamheden worden uitgevoerd - zoals wel vaker -met behulp van de vorkheftruck. Tijdens de werkzaamheden kantelt de materiaalcontainerbak en het slachtoffer valt eruit. De materiaalbak valt door de gebrekkige zekering van de lepels van de vorkheftruck op het slachtoffer. Men heeft zich kennelijk laten leiden door de wijze waarop eerder in het verleden het arbeidsmiddel werd gebruikt.

De opdrachtnemer heeft VCA-basis18 gevolgd. Daarin wordt onder meer aandacht geschonken aan de veiligheidsaspecten van vorkheftrucks. De opdrachtnemer en het slachtoffer zijn vooraf niet geïnstrueerd over het gebruik van het arbeidsmiddel. De gebruikershandleiding van de vorkheftruck, waarin staat dat de vorkheftruck nooit mag worden gebruikt voor het heffen, ontbreekt.19

18 VCA diploma staat voor diploma VGM-Checklist Aannemers en een opleiding over veilig werken voor beroepen in industrie bouw en landbouw.

19 Inspectie SZW intern (dossier dodelijk arbeidsongeval).