Voor u ligt het Meerjarenplan 2019-2022 van de Inspectie SZW. Leidend is het realiseren van meer maatschappelijk effect in samenwerking met anderen.1 Dit betekent dat we werkgevers aanzetten tot naleving van wet- en regelgeving die werkenden beschermen en een gelijk speelveld op de arbeidsmarkt creëren.

Dat doet de Inspectie door een informatie- en risicogestuurde aanpak in programma’s. Daarin staat een mix van interventies centraal. Bijvoorbeeld opsporingsonderzoek, handhaving, branchebeïnvloeding en nalevingscommunicatie. Hiermee bereikt de Inspectie meer werkgevers en werknemers in haar programma’s (inspectiedekking), dan wanneer ze zich zou beperken tot bedrijfsinspecties. Dit laat onverlet dat het zwaartepunt van de capaciteitsinzet ligt op het doen van bedrijfsinspecties. "Het Meerjarenplan is gebaseerd op een uitgebreide geobjectiveerde risicoanalyse van de arbeidsmarkt. Dat betekent dat in het plan de meest risicovolle situaties op de arbeidsmarkt worden beschreven, waarbij de Inspectie verwacht een handhavende rol te hebben."

Het regeerakkoord2  maakt heldere politieke keuzes voor het toezicht op gezond, veilig en eerlijk werk3  en bestaanszekerheid: “Er wordt 50 miljoen per jaar vrijgemaakt voor de handhavingsketen van de Inspectie SZW, conform het Inspectie Control Framework” (ICF).4  Dat betekent een stevige opdracht om de handhaving van veilig, gezond en eerlijk werk en de aanpak van fraude op de arbeidsmarkt te intensiveren. De investering verhoogt waar nodig de inspectiedruk en draagt daarmee bij aan de bestrijding van arbeidsuitbuiting en onderbetaling, aan vermindering van de risico's van blootstelling aan gevaarlijke stoffen en aan het herstel van de balans tussen ongevalsonderzoeken en preventieve inspecties. Ook heeft de Inspectie geld vrijgemaakt om te investeren in de aanpak van arbeids(markt)discriminatie en informatiegestuurd werken. Hierdoor kan de Inspectie zich de komende jaren sterker inzetten voor een goed werkende arbeidsmarkt in het belang van alle werkenden én werkgevers.

Gezond, veilig en eerlijk werk en bestaanszekerheid zijn ook in een groeiende economie geen vanzelfsprekendheden. Het is gunstig dat er meer mensen participeren op de arbeidsmarkt, minder uitkeringen nodig zijn en werkgevers meer mogelijkheden hebben om primaire en secundaire arbeidsvoorwaarden te verbeteren. De toenemende vraag naar producten en diensten verhoogt evenwel ook de druk op werkgevers en werknemers om productiviteitswinst te boeken. Er moet sneller en efficiënter worden gewerkt.

Hierdoor ontstaan onveiligere situaties op de werkvloer, meer ongelukken, een verhoogd risico op blootstelling aan gevaarlijke stoffen en een hogere werkdruk. Die risico’s zijn groter in bedrijven die weinig investeren in veilige arbeidsmiddelen, veiligheidsprocedures en –expertise, arbozorg en een cultuur van gezond en veilig werken. Ook groeit de vraag naar goedkope arbeid. De concurrentie in sectoren met veel internationalisering en flexibilisering zet druk op de lonen aan de onderkant van de arbeidsmarkt. Verder leidt deze tot overtredingen van de Arbeidstijdenwet en het wettelijk minimumloon en constructies om de cao-arbeidsvoorwaarden te ontwijken.

Het uitgangspunt is dat werkgevers en werknemers primair verantwoordelijk zijn voor eerlijk, gezond en veilig werken. Goed werkgeverschap is het fundament waarop ons stelsel in Nederland is gebouwd. Het maatschappelijk draagvlak voor het stelsel van wet- en regelgeving op de arbeidsmarkt wordt echter aangetast als burgers en bedrijven zich niet aan de regels houden. Daarom blijft het belangrijk dat de wet- en regelgeving gehandhaafd worden voor een goede werking van de arbeidsmarkt. Als de Inspectie constateert dat wet- en regelgeving wordt overtreden, treedt zij handhavend op in overeenstemming met de wet en het handhavingsbeleid. Afhankelijk van de aard van de overtreding worden boetes, dwangsommen of stilleggingen ingezet.

1  De Inspectie SZW werkt hierbij samen met partners, zoals andere toezichthouders, de politie, de Belastingdienst, UWV, SVB, VNG, gemeenten, brancheorganisaties en werkgevers- en werknemersorganisaties.

2 Regeerakkoord 2017-2021, Vertrouwen in de toekomst.

3Onder ‘oneerlijk werk’ verstaat de Inspectie SZW werk waarbij overtredingen van Wml, Wav, Atw, Waadi, WagwEU of Wet AVV worden begaan. Als de Arbo-wet, de Warenwet, de Kernenergiewet of het BRZO-besluit worden overtreden, spreken we van ‘onveilig of ongezond werk’.

4 Het Inspectie Control Framework is door het Ministerie van SZW opgesteld om de politiek een afwegingskader te bieden op basis waarvan keuzes konden worden gemaakt over de inzet van middelen in relatie tot de taken van de Inspectie. Het document is in mei 2017 aan de Tweede Kamer aangeboden (TK 2017, 34 550 XVV, nr 74). Op basis van het Inspectie Control Framework zijn middelen vrijgemaakt om de handhaving van de Inspectie SZW te versterken. Dit betreft de hele handhavingsketen, niet alleen de Inspectie.