Het programma Schoonmaak richt zich op de risico’s op gebied van oneerlijk werk, waaronder onderbetaling, illegale tewerkstelling en het niet-naleven van de ATW en de Waadi. Op het terrein van gezond en veilig werk spelen de risico’s van dynamische overbelasting, ongewenste interne omgangsvormen en blootstelling aan sectorspecifieke gevaarlijke stoffen. Ten opzichte van de focus van het huidige programma zal er de komende jaren minder nadruk liggen op schoonmaak in hotels en meer op de schoonmaak van transportmiddelen, industriële schoonmaak, glasbewassing, schoonmaak van gebouwen, schoonmaak bij evenementen en schoonmaak door verhuisbedrijven. Er zal zoveel mogelijk samen worden gewerkt met Opsporing. Daarnaast is er aandacht voor PSA en Arbozorg en zal het programma relevante meldingen en klachten op het terrein van gezond, veilig en eerlijk werk oppakken.

Uit Jaarplan 2019

Schoonmakers werken in alle sectoren van de economie. Ruim een derde van de schoonmakers werkt in de schoonmaakbranche. Zij zijn dus in dienst van een schoonmaakbedrijf. In 2017 werkten er in Nederland ongeveer 265 duizend schoonmakers. Dit is 3 procent van de totale werkgelegenheid. Er zijn ongeveer 15.000 bedrijven ingeschreven bij de Kamer van Koophandel als schoonmaakbedrijf.

Binnen de schoonmaaksector is er veel concurrentie, waardoor de prijzen onder druk staan. Mede hierdoor bezuinigen sommige bedrijven op de personeelskosten en overtreden zij moedwillig de wet. De schoonmaakbedrijven - en vaak ook hun opdrachtgevers - kunnen zo op oneerlijke wijze goedkoper produceren en concurreren. Slechts een klein deel van de schoonmaakbedrijven is aangesloten bij brancheorganisaties en heeft een branchekeurmerk.
Werknemers in de schoonmaak zijn veelal kwetsbaarder dan werknemers in andere sectoren. Het aantal laagopgeleide werknemers ligt aanmerkelijk hoger dan het landelijk gemiddelde. Ook werken er veel mensen met een niet-westerse migratieachtergrond als schoonmaker. Naast onwetendheid door een taalbarrière, kan dit ook zorgen voor verdere afhankelijkheid.

Beoogd Maatschappelijk effect

  • Schoonmaak verdient respect als volwaardig bedrijfsonderdeel.
  • Schoonmakers zijn zichtbaar, het zijn collega’s en ze moeten als zodanig worden behandeld.
  • Opdrachtgevers accepteren dat veilige en eerlijke schoonmaak een prijs heeft.

Beoogd resultaat in 2019

  • In 2019 bestaat er goed inzicht in de problematiek bij schoonmaak van vervoersmiddelen en worden misstanden effectief aangepakt door toepassing van preventieve en repressieve instrumenten. Het aantal overtreders wordt teruggedrongen.
  • In 2019 heeft de Inspectie goed inzicht in de problematiek bij schoonmaak van gebouwen en pakt zij misstanden effectief aan door het toepassen van preventieve en repressieve instrumenten. Het aantal overtreders wordt teruggedrongen.
  • Eind 2019 heeft de Inspectie een goed inzicht welke specifieke arborisico’s spelen in de schoonmaakbranche en is er een effectieve aanpak geformuleerd voor het jaar 2020.

Aanpak in 2019

  • De Inspectie pakt, soms multidisciplinair, frauderende schoonmaakbedrijven aan tot de overtredingen zijn opgehouden.
  • Via nalevingscommunicatie en gesprekken stimuleert de Inspectie schoonmaakbedrijven en hun opdrachtgevers om maatregelen te nemen en risico’s te beperken. Opdrachtgevers worden via www.checklistschoonmaak.nl op het spoor gezet van bedrijven waar de kans op fraude zo klein mogelijk is.
  • De Inspectie publiceert over haar acties om de gepercipieerde pakkans te verhogen.
  • Via brancheorganisaties, partners, schoonmaakbedrijven en inleners wordt bijgedragen aan kennis en bewustwording bij werkgevers en werknemers over eerlijk werk.
  • Er is regelmatig afstemming met de branche (inclusief sociale partners) om de kennis over elkaars werkwijze actueel te houden en te coördineren.
  • Er worden (door)startende bedrijven bezocht om ze te informeren over de wetgeving op de arbeidsmarkt en om naleving te bevorderen.
  • Via informatiegestuurd werken komen we tot een beter inzicht in de steeds wisselende modus operandi van malafide schoonmaakbedrijven en inleners.

Samenwerking in 2019

Er wordt samengewerkt met de Belastingdienst, UWV, IND, gemeenten en politie. Naast deze publieke partners, wordt ook samengewerkt met sociale partners en branchepartijen zoals OSB, RAS, Code Verantwoordelijk Marktgedrag en SieV. Het gaat dan vooral om: samenwerken op het gebied van voorlichting en preventie, informatie-uitwisseling conform de wettelijke mogelijkheden en, ten slotte, het delen van kennis en inzichten.

Fastfoodketens regelen schoonmaak beter na controles Inspectie SZW

De grote fastfoodketens hebben hun schoonmaak het afgelopen jaar veel beter georganiseerd. De intensieve controles van de Inspectie SZW en de Belastingdienst de afgelopen jaren en intensieve gesprekken met de fastfoodsector hebben een duidelijk effect gehad. Bij een groot deel van de fastfoodvestigingen is afscheid genomen van malafide schoonmaakbedrijven en is de schoonmaak in eigen beheer gekomen. Schoonmakers worden nu niet meer onderbetaald en werken niet te lang. Ook controleren de fastfoodbedrijven beter wie er bij ze aan het werk zijn.

In de afgelopen jaren zijn de schoonmaakbedrijven bij de fastfoodketen zeer frequent geïnspecteerd. De grootste controle was in 2015 waar bij 19 fastfood filialen controles werden gehouden. Uitkeringsfraude, belastingfraude, te lange werktijden en onderbetaling werden geconstateerd. Naast de controles ging de Inspectie SZW in gesprek met de hoofdvestigingen. Zij zagen in dat de schoonmaak op een andere, eerlijke manier, gedaan moest worden. Daar is nu werk van gemaakt en de Inspectie SZW constateert dat bij de eigen vestigingen geen meldingen meer binnenkomen van mogelijke fraude of overtredingen.

De Inspectie SZW hanteert een vergelijkbare aanpak bij schoonmaakbedrijven die werken in hotels in onder andere het betere segment. Enige jaren geleden kreeg een bekende hotelketen voor ruim 300.000 euro boetes omdat zij niet aannemelijk konden maken dat de medewerkers die de kamers schoonmaakten voldoende werden betaald. Vorig jaar is door de Inspectie SZW weer gecontroleerd op de schoonmaak in hotels. Het fenomeen van onderbetaling, fraude, fictieve dienstverbanden en te lange werktijden, bleek nog steeds aanwezig. Binnen de sector is een hoge mate van concurrentie, waardoor de prijs onder druk staat. Hierdoor bezuinigen sommige bedrijven op de personeelskosten en overtreden zij moedwillig de wet. De schoonmaakbedrijven, en vaak ook hun opdrachtgevers, kunnen zo op oneerlijke wijze goedkoper werken.