Dit artikel hoort bij: LNV in Beeld De Wadden

De Waddenunit beschermt, handhaaft en denkt mee

Tekst Barbara Hinnen
Foto Mylène Sopacua

Het schip de Krukel trekt een glad spoor door de Waddenzee. In de waterbelletjes wirrelen goudgroene deeltjes plankton waar het water hier zo rijk aan is. Bert Meerstra en Arjen Dijkstra werken voor de Waddenunit. Deze ochtend varen zij van naar de Engelsmanplaat om vier mensen op te halen die een week op het wad vogels hebben geteld.

Door de kou die verdampt op deze plotseling warme lentedag is de Waddenzee bij Lauwersoog een beetje heiig; de Waddenunit vaart met hoogwater naar de Engelsmanplaat. ''Bij laagwater kun je ook in twee uur naar de plaat lopen als je op tijd vertrekt en precies weet hoe je moet lopen, en snel kunt lopen'', vertelt Arjen Dijkstra.

Het wad leeft

Dijkstra gidst ook naast zijn werk voor de Waddenunit: ''Als we op het wad zijn, vragen we mensen om twee minuten hun ogen dicht te doen en stil te zijn: wat horen jullie? Dat zijn vaak geluiden die storend zijn, zoals een overvliegende helikopter. Maar laatst was er een groep met een blinde jongen, en die was veel ontvankelijker: ‘Het wad leeft onder mij’, zei hij. Hij hoorde het fluitend geritsel van de kokkels, het slurpende geluid van het slik. De eilanders horen het ook, die zeggen ‘het wad zingt’ als ze de jonge kokkels horen.''

Wie eet wat en waar

De Waddenunit houdt verschillende dier- en vissoorten en bijvoorbeeld oesters in de gaten door tellingen. ''Kijk, daar heb je de zwarte zee-eend, die moet hier ongestoord kunnen eten en rusten. Wij brengen in kaart waar die zit en Rijkswaterstaat markeert het gebied met boeien.''

Blauwe Balg open voor recreatie

De Waddenunit is ook bezig met een pilot om gebieden open te stellen waar dat kan. De Blauwe Balg tussen Ameland en Terschelling was eerst dicht van 15 mei tot 1 september, omdat de jonge zeehondjes worden geboren en na het zogen de moeders verharen. ''Maar die zeehondjes, die zijn half juli al zelfstandig, en dus kan een deel van het gebied iets eerder open'', legt Bert Meerstra uit.

Vissers vertrouwen de Waddenunit

''Omdat we hier dagelijks zijn, kennen we het gebied als geen ander en weten we precies wat er speelt'',  vertelt Dijkstra.  ‘Zo geven we ook adviezen voor het visserijbeleid. Op een gegeven moment lagen de schepen van kokkelvissers met z’n twaalven op een zandplaat. Toen hebben we kaarten gemaakt om ze te spreiden. Vissers vertrouwen ons omdat ze weten dat wij het beste voor hebben met de Waddenzee''

Regels voor recreatievissers

En de Waddenunit geeft voorlichting aan de gemeenten op de Wadden over de regels voor de recreatievisserij. ''Het staandwantvissen is hier populair, maar wel aan regels gebonden. De lengte van je net, waar je wel en waar je niet mag vissen, dat soort dingen.''

Vogels tellen

Bij de Engelsmanplaat aangekomen, haalt Meerstra de vogeltellers op met een bootje. Er staat een huisje op palen in zee, waar de vrijwilligers verblijven. Daar zit Dijkstra ook een week per jaar: ''Je weet niet wat je meemaakt, als je daar zit in je eentje, je komt helemaal tot rust.'' In de verte liggen er grijs-wittige gestalten op het wad. Door een verrekijker veranderen de gestalten in zeehonden die lui liggen op de zandplaat.

Roef Mulder

300 kilo zware zeehonden helpen

''Dit zijn grijze zeehonden, die zijn groter dan de gewone, deze wegen soms wel 300 kilo, die tellen we ook, en als ze verstrikt zijn in netten dan helpen we ze. Kijk, er ligt een zwarte tussen, dat is bijzonder.. of nou ja, het is eigenlijk gewoon het tegenovergestelde van een albino, het is melanisme'', vertelt Meerstra.

Vogels beschermen

De vrijwilligers komen getaand en gelauwerd aan boord. Het is belangrijk dat recreanten niet over die hoogwatervluchtplaatsen lopen als er vogels na het opvetten uitrusten. ''Doen ze dat wel, dan verbranden die vogels vet doordat ze opvliegen. En dan halen ze hun overwinteringsgebied of broedgebied niet, en dan vallen ze zo, plop naar beneden als hun vetreserves op zijn.''

Handhaven op overlast

''Ik vind het nog steeds prachtig die natuur en het is goed dat er toeristen zijn. Maar het wordt wel steeds drukker en we vragen ons af of dit kwetsbare gebied dat nog wel aan kan. We kunnen op veel gebieden handhaven, maar bij licht- en geluidsoverlast zijn we nu een tandeloze tijger'', zegt Meerstra.

De vrijwilligers verlaten de Krukel. Naast ons valt plotseling iets uit de lucht het water in. Zonder op te kijken zegt Dijkstra: ''Dat is een visdief.'' De Waddenzee is in goede handen.

Hans Jellema