Tekst Sandra van Noord
Foto Jeroen van der Meyde

Op verzoek van het ministerie van LNV helpt de Zuidelijke Land- en Tuinbouworganisatie (ZLTO) ook deze zomer telers hun afwijkende groenten en fruit te verkopen. Afwijkend door de droogte, de hitte of juist te veel regen, en daardoor te klein, te licht of met vlekjes.

Marjon Krol
Marjon Krol

Het ministerie van LNV heeft met ZLTO afgesproken om deze zomer een (tijdelijke) oplossing te bieden voor partijen groente en fruit die anders niet op de markt zouden komen. Ondernemers uit het hele land met partijen onverkoopbare producten kunnen zich aanmelden bij de informatielijn van hun regionale LTO-organisatie. Vervolgens wordt geprobeerd om een bestemming te vinden voor deze producten.

Marjon Krol van ZLTO wist voor de tropische julidagen één ding al zeker: het wordt een droge zomer. Want door de droogte van vorig jaar hebben veel delen van het land nog steeds last van te lage grondwaterstanden. De actie #drogezomeroogst kan dus sowieso weer van stal.

Zonnebrandschade

Marjon: “De eerste kleine oogst waren de zwarte bessen van de zwartebessencoöperatie, die waren kleiner dan gebruikelijk. Jammaker Hero neemt die altijd allemaal af en heeft ze ook nu gewoon gekocht. De aardbeien waren kleiner dan gebruikelijk, maar dat heeft niet tot problemen geleid. Daarna kwamen de blauwe bessen, die door de droogte ook kleiner waren. Daarvan heeft Albert Heijn gezegd: we stoppen grote én kleine bessen in een bakje, als je ze in de yoghurt doet dan maakt het niet zoveel uit. Na de droogte kwamen de zon en de extreme temperaturen. Hierdoor is veel fruit ‘verbrand’, het krijgt brandvlekken die later gaan rotten. Hierdoor gaan appels, peren, pruimen en bramen  verloren. Ook in de glastuinbouw hebben veel groenten last van de zon, dat bijvoorbeeld leidt tot brandvlekken op paprika’s.”

#hetezomeroogst

ZLTO stimuleert samen met LTO Noord en LLTB (Limburg) de communicatie tussen telers en afnemers. In de recente zomers met extreem weer is er speciale aandacht voor de gevolgen daarvan voor de oogst.
Marjon: “We zijn vorig jaar met de campagne #hetezomeroogst begonnen. We hoorden dat telers hun producten niet kwijt konden, omdat ze niet voldeden aan de kwaliteitseisen die zijn afgesproken met hun afnemers – dat zijn voornamelijk supermarkten.”

“We willen dat supermarkten nauwer samenwerken met telers en afspreken dat flexibel met normen kan worden omgegaan als dat nodig is, en dat de teler toch een goede prijs krijgt. Veel supermarktketens doen dat al. Wij gaan ook praten met de supermarkten die zulke contacten nog niet hebben met hun telers. We willen vooral problemen voorkomen, door te laten zien wat partijen allemaal zelf kunnen doen.”

Marjon Krol
Blauwe bessen worden geoogst door de oogstmachine op een blauwe bessenkwekerij in Kaatsheuvel.

Supermarkten aan zet

“Het is aan supermarkten om hun klanten te laten weten wat zij doen met afwijkende producten. Sommige kiezen er bewust voor om het níét te vertellen, omdat het vragen kan oproepen. Wij zijn van mening dat supermarkten het beter wél kunnen vertellen. De consument vindt dat juist interessant. Die wil wel weten wat er allemaal in die keten en op de boerderij gebeurt en welke beslissingen de supermarkten voor ons als consument nemen.”

Marktplaats tegen verspilling

“We kijken ook naar andere oplossingen. Zo ontwikkelen we een marktplatform, waarmee afwijkende voedselstromen toch een markt vinden, buiten de reguliere ketens. We leggen daarvoor contacten met telers en afnemers. De telers moeten weten dat ze bij ons terecht kunnen met informatie over oogst die dreigt te mislukken. En wij gaan op zoek naar extra verkoopkanalen. Zoals cateraars, horecapartijen en productverwerkers, die meer flexibel kunnen opereren.”

“Het liefst werken we met partijen die er hun concept van maken om verspilling tegen te gaan. Cateraars kunnen op het weekmenu een smoothie aanbieden van kleine blauwe bessen of een soep van misvormde courgettes. Het platform Verspilling is Verrukkelijk is een potentiële afnemer en daarnaast  hebben we vooral veel contact met restaurantketen Instock, die afwijkende of onverkochte producten krijgt van  Albert Heijn en enkele andere leveranciers. We hebben met hen afgesproken dat zij bijvoorbeeld de te platte venkels afnemen, die door de droogte niet meer bol werden, zoals consumenten ze kennen. Ook de paprika’s met brandplekken vinden bij hen een toepassing. We onderzoeken nu welke andere groenten licht beschadigd zijn, en overleggen in ieder geval met Instock of zij die nog kunnen verwerken.”

Bewustwording

“Onze campagne moet er ook toe leiden dat meer telers aan ons melden welke afwijkende producten ze niet zomaar kwijt kunnen. Voorheen dachten ze: ik heb gewoon pech. Een bepaalde variatie tussen de seizoenen zijn ze wel gewend, dat is al jaren zo. Maar door de campagne en de consumenteninteresse hebben ze vorig jaar gemerkt dat zij niet de enigen waren met een slecht jaar. En dat er ook consumenten zijn die dit interessant vinden en die hier wel iets in willen betekenen.”

Marjon Krol