Julie is een meisje van 8 jaar met een licht verstandelijke beperking. Ze gaat voor het vierde jaar naar een dependance van Lichtenbeek, speciaal onderwijs voor kinderen met een specifieke onderwijsbehoefte. Deze vestiging is geïntegreerd in de reguliere basisschool De Esdoorn. ‘Drie jaar geleden had ik niet geloofd dat Julie nu zou meelezen in groep 4’, vertelt haar moeder Marloes Boermans.

Julie zit in de middenbouw in een groepje van twaalf kinderen met een verstandelijke beperking en/of gedragsproblemen. Voor elk kind wordt gekeken naar: waar sta je, waar heb jij behoefte aan, en waar kun je het beste aansluiten in de reguliere groepen? ‘Vorig jaar las Julie steeds mee in de reguliere groep 3. Dat motiveerde haar zo, dat ze grote sprongen vooruit maakte. Dit schooljaar leest ze het dagelijkse halfuur mee in groep 4. Ze trekt zich zo op aan deze kinderen dat haar leesniveau net zo goed is als van haar leeftijdgenoten zonder beperking.’

Marloes en haar man hebben voor Julie bewust gekozen voor geïntegreerd onderwijs. ‘Daarom hadden we voorkeur voor de dependance in Elst boven de hoofdlocatie van Lichtenbeek in Arnhem.’

'Voor elk kind wordt gekeken naar: waar sta je, waar heb jij behoefte aan, en waar kun je het beste aansluiten in de reguliere groepen?'

Integratie als een meerwaarde

Onderwijs in de buurt van thuis, dat was ook de aanleiding voor het initiatief. Linda van Raaij, teamleider van Lichtenbeek: ‘Ouders van jonge kinderen met een beperking hadden behoefte aan een voorziening in de buurt van Elst. Daarom zijn we samen met zorginstelling Driestroom in 2010 een pilot gestart in De Esdoorn.’ Deze pilot is drie jaar geleden uitgegroeid tot de dependance van Lichtenbeek.

‘We begonnen met drie kinderen,’ vertelt Linda, ‘wat al snel uitgroeide tot een volwaardige groep.’ Inmiddels zijn er 34 leerlingen met een beperking, verdeeld over drie groepen: onder-, midden- en bovenbouw. Voor elke groep staat een vakleerkracht, een onderwijsassistent en aanvullend voor een aantal uur een begeleider vanuit de zorg. ‘Aanvankelijk waren we bang voor reacties van ouders van kinderen zonder beperking’, zegt Els Leenders, directeur van De Esdoorn, ‘maar ze zijn vaak juist enthousiast en zien de integratie als een meerwaarde.’

'Ze trekt zich zo op aan deze kinderen dat haar leesniveau net zo goed is als van haar leeftijdgenoten zonder beperking.'

Snelle ontwikkeling

De visie van waaruit De Esdoorn en Lichtenbeek samenwerken is: wat kunnen we leren van elkaar? Linda, die momenteel de kleuters met een beperking onder haar hoede heeft, is vaak positief verrast. ‘Ze ontwikkelen zich snel op het gebied van spraak en zelfredzaamheid. Een mooi voorbeeld is van een 6-jarig jongetje met een taalachterstand, dat in losse woorden sprak. Dankzij het voorbeeldgedrag in de reguliere groep kan hij nu hele zinnen formuleren.’

Dat is volgens Marloes de kracht van inclusief onderwijs. Maar ze vond het vier jaar geleden ook best spannend dat Julie naar een reguliere school ging. ‘Zou ze wel mee kunnen komen? En zal ze niet gepest worden? Maar ze gaat met veel plezier naar school. En het blijkt dat juist de kinderen aan wie leerkrachten soms hun handen vol hebben, behulpzaam zijn. Aan de kinderen met een beperking durven ze hun zachte kant te laten zien.’

Julie gaat ook elke middag naar dezelfde groep 4 voor het werken met het International Primary Curriculum.

Overeenkomsten in plaats van verschillen

Julie gaat ook elke middag naar dezelfde groep 4 voor het werken met het International Primary Curriculum, een werkwijze waarin kinderen thematisch werken aan de ontwikkeling van hun kennis en vaardigheden. De kracht van de samenwerking en integratie is dat er op dat moment naast de groepsleerkracht altijd iemand vanuit het speciaal onderwijs aanwezig is. Op deze manier gedijt Julie goed in de grote groep van zo’n 25 leerlingen. Niet alle kinderen met een speciale behoefte integreren zo naadloos als Julie. ‘Dat vraagt voortdurende afstemming binnen het team, zegt Els. ‘Dit is niet altijd makkelijk’.

'Voor de kinderen zonder beperking worden de overeenkomsten beter zichtbaar in plaats van de verschillen.'

Deze manier van werken heeft van de leerkrachten van De Esdoorn echt een mindshift gevraagd, valt Linda bij. ‘Ons succes is grotendeels aan hen te danken. We hopen dat we met ons goede voorbeeld ook andere scholen enthousiast kunnen maken voor zo’n geïntegreerde samenwerking. De winst is groot. Kinderen met een beperking kunnen zich sneller ontwikkelen. En voor de kinderen zonder beperking worden de overeenkomsten beter zichtbaar in plaats van de verschillen.’ Integratie betekent een stimulerende omgeving en ook rijkere sociale contacten. ‘Als ik Julie ophaal, valt me op hoeveel kinderen haar groeten op het schoolplein’, aldus Marloes. ‘Het is mooi om te zien hoe welkom Julie hier is.’

Inclusiebeleid ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap.

‘Samenwerken in de Betuwe’ is een mooi voorbeeld van passend onderwijs, waarbij het initiatief ook echt uit de regio zelf komt. Het vergroot de keuzemogelijkheden voor ouders om te kiezen voor een passende school voor hun kind. Belangrijk daarbij is dat ook de kwaliteit van het onderwijs goed is. Samenwerken aan passend onderwijs, op basis van een gezamenlijke visie, is iets waar regio’s en het ministerie van OCW zich dagelijks hard voor maken.