De dertienjarige Marie Claire Lanser, ambassadeur van het Gehandicapte Kind, gaat graag naar het Oceanium. En de pasgeboren olifanten en giraffen vindt ze ook heel leuk. Maar het fijnste aan Diergaarde Blijdorp is toch wel dat ze er met familie en vrienden naartoe kan, vanuit haar rolstoel alles kan bekijken en aan alles mee kan doen. En dankzij afspraken over toegankelijkheid van dagattracties kan zij ook in coronatijd Diergaarde Blijdorp op een veilige manier blijven bezoeken.

De afspraken moeten ervoor zorgen dat ook mensen met een beperking op 1,5 meter afstand er weer veilig op uit kunnen gaan. De richtlijnen zijn een aanvulling op het protocol ‘Veilig Samen uit’ opgesteld door de Club van 11 en de Nederlandse Vereniging van Dierentuinen, vanwege de nieuwe 1,5 meter samenleving.

Ingewikkelder door corona

Initiatiefnemer van dit aanvullende protocol Karin Stiksma zag bij familie en vrienden hoe moeilijk het is om een dagje erop uit te gaan als je een kind met een beperking hebt. Karin: ‘En corona heeft het met alle maatregelen alleen nog maar ingewikkelder gemaakt. Niet alleen voor mensen met een beperking, maar ook voor de ondernemers. Zij moeten meer organiseren om het mogelijk te maken dat ook mensen met een beperking hun dagattractie kunnen bezoeken.’ In het bestaande protocol bleek nog onvoldoende aandacht te zijn voor gasten met een lichamelijke, cognitieve of zintuigelijke beperking. Karin: ‘Dat maakte de noodzaak om zo’n aanvulling te maken nog urgenter.’

‘Onze missie is om mensen dicht bij de natuur te brengen. Blijdorp wil voor iedereen toegankelijk zijn’

Gelukkig kreeg ze veel mensen enthousiast om mee te werken aan de aanvulling op het protocol. Onder hen ook directeur van Diergaarde Blijdorp Erik Zevenbergen. Erik: ‘Onze missie is om mensen dicht bij de natuur te brengen. Want wij geloven dat als je van de natuur houdt, je de natuur ook sneller wil beschermen. Daarom willen we als park voor iedereen toegankelijk zijn.’

OM Marie Claire Toegankelijk dagje uit
Marie Claire Lanser met haar moeder Astrid in het Oceanium in Diergaarde Blijdorp

Routing en eenrichtingsverkeer

Dat merken ook Marie Claire en haar moeder Astrid. Astrid: ‘Ik vind het er goed geregeld. Het is een groot park, open, veel buiten. Dat maakt het voor ons makkelijker. Ook nu we afstand moeten houden. En we wonen in de buurt.’ Marie Claire: ‘Ook vind ik het heel leuk dat ze ‘Dreamnight at the Zoo’ organiseren.’ Een avond speciaal voor gezinnen die een kind met een beperking hebben.

Erik: ‘Het klopt dat we in het park al best wat geregeld hebben om toegankelijk te zijn voor mensen met een beperking. Denk bijvoorbeeld aan een rolstoelvriendelijke kaart waarop de rolstoeltoegankelijke paden staan afgebeeld en twee aangepaste kaartautomaten die vanuit een rolstoel bediend kunnen worden. Toen we weer open mochten, hebben we goed om ons heen gekeken wat we nog meer konden doen. Dat bleek uiteindelijk mee te vallen. Het waren vooral aanpassingen in de routing, het eenrichtingsverkeer ook geschikt maken voor mensen met een beperking en ervoor zorgen dat alle 6 invalidetoiletten op het park beschikbaar zijn.’

Leden Club van Elf werken hard aan toegankelijkheid

Toegankelijkheid is cruciaal, ook waar het een dagje uit betreft. Dat vindt ook Kees Klesman, directeur van de Club van Elf: ‘Dagrecreatiebedrijven zijn in veel gevallen een plek waar mensen uit alle lagen van de bevolking elkaar tegenkomen. Dat samenzijn in eenzelfde veilige publieke ruimte is belangrijk. Het zorgt ervoor dat mensen meer met elkaar betrokken raken. Mensen met een beperking kunnen daar niet ontbreken.’

De 23 meest toonaangevende dagrecreatiebedrijven die samen de Club van Elf vormen, zetten zich al jaren in om aan te sluiten bij de maatschappelijke ontwikkelingen qua toegankelijkheid. Samen leren wat het beste werkt. Voor iedereen. Kees: ‘Het begint zoals altijd met meer bewustzijn creëren, zowel bij de leidinggevenden als bij de uitvoerende collega’s in musea, dierentuinen, attractieparken, stadsattracties, rondvaarten en natuurparken.’

Om optimaal te kunnen aansluiten bij de specifieke behoeften van mensen met een beperking, is samenwerken met ervaringsdeskundigen cruciaal, volgens Kees. Kees: ‘Dan heb ik het zowel over ervaringsdeskundigen met een fysieke, zintuigelijke of psychische beperking. Voorheen bleef het vaak steken bij bewustzijn over iemands fysieke beperkingen. Daarom is dat samen optrekken zo essentieel. Vooral als ook de ervaringsdeskundigen samenkomen om met 1 stem te spreken om zo nog beter gehoord te worden. Zo kunnen dagrecreatiebedrijven nog beter aansluiten bij alle vormen van beperkingen, waardoor steeds meer mensen mee kunnen doen.’

Gelukkig ziet Kees dat er bij de dagattracties elk jaar steeds meer nadruk wordt gelegd op de toegankelijkheid voor mensen met een beperking. Kees: ‘Dat is goed nieuws, want samen uit is voor iedereen.’

Meningen en community

Opvallend vindt Erik dat het publiek sinds corona scherper kijkt naar maatregelen die genomen worden om de toegankelijkheid te vergroten. ‘Mensen merken bijvoorbeeld nu pas op dat we 2 aangepaste kaartautomaten hebben.’ Karin vult aan: ‘Meningen van klanten gaan een steeds grotere rol spelen voor ondernemers. En daarin wordt ook de stem van iemand met een beperking steeds belangrijker.’

Om blijvend aandacht te besteden aan toegankelijk recreëren, stelde Karin voor de community ‘Toegankelijkdagjeuit’ op te richten: een online en offline platform dat bestaat uit ervaringsdeskundigen, ondernemers, belangenbehartigers en experts. Met elkaar bespreekt de groep hoe dagattracties nog toegankelijker gemaakt kunnen worden.

De basis hiervoor was door corona volgens Erik snel gelegd: ‘We hadden als leden al bijna dagelijks contact om die heropening mogelijk te maken. Dat maakt dat je met elkaar meedenkt, goede voorbeelden uitwisselt en elkaar advies geeft. Ook als het gaat om toegankelijkheid. Door corona heeft dit eigenlijk een vlucht genomen. Want waar je voorheen het gevoel had dat je naar elkaar toe moest om dit soort zaken te bespreken, ben je nu bekend met elkaar en maak je makkelijker online contact.’

Goede voorbeelden een podium bieden, ziet ook Karin als grote meerwaarde van de community. Karin: ‘Maar als lid kun je ook gebruikmaken van de kennis van ervaringsdeskundigen en kenniscentra. En als initiatiefnemer van de community breng ik leden met elkaar in contact.’

'Het moment dat Diergaarde Blijdorp weer openging, was heerlijk. Zeker voor Marie Claire'

Heerlijk om er weer op uit te gaan

De aanvulling op het protocol kwam voor Marie Claire en haar moeder Astrid in ieder geval als geroepen. Astrid: ‘Toen we allemaal verplicht thuis moesten blijven vanwege corona, was dat geen leuke tijd voor Marie Claire. Ze moest altijd binnen blijven en kreeg niemand over de vloer. We keken samen tv en Marie Claire deed haar huiswerk, maar daar ben je na een tijdje ook wel klaar mee. Dus het moment dat Diergaarde Blijdorp weer openging, was heerlijk. Zeker voor Marie Claire die in deze dierentuin overal naartoe kan.’

Mona Keijzer: Het maakt een groot verschil voor mensen met een beperking

Mijn collega, de minister van Gehandicaptenzaken, Rick Brink, kwam eind juni bij me op bezoek om mij een protocol aan te bieden. Waarom bij mij als staatssecretaris van Economische Zaken en Klimaat? Omdat ik ook de Nederlandse toeristische sector in mijn portefeuille heb. Toerisme is economisch belangrijk voor Nederland en heeft het zeker dit jaar erg moeilijk. Veel bezoekers blijven noodgedwongen weg. Maar de meeste attractieparken en andere locaties zijn gelukkig al lang weer open, ook voor mensen met een beperking.  

Soms zijn voor mensen met een beperking extra voorzieningen nodig. Rick Brink bood mij een protocol aan dat toeristische organisaties kunnen gebruiken om, ook in de 1,5-metersamenleving, mensen met een beperking te kunnen ontvangen.  

Dat protocol heeft zijn werk al gedaan. Als je nu bijvoorbeeld naar de website van Diergaarde Blijdorp gaat, vind je daar glasheldere informatie over aangepaste kaartautomaten en toiletten, over rolstoelvriendelijke paden en over speciale toegangskaartjes voor begeleiders. Een prachtige toepassing van de adviezen uit het protocol.  

Het is heel goed dat de community ‘ToegankelijkDagjeUit’ zo actief de toeristische sector benadert om rekening te houden met mensen met een beperking. Het is voor die toerismebedrijven vaak een kleine moeite, maar het maakt een groot verschil en het is klantvriendelijk. Als ik kan bijdragen aan de participatie van mensen met een beperking, dan doe ik dat graag. 

Mona Keijzer, staatssecretaris van Economische Zaken en Klimaat